1 hafta önce
11
İran Uzmanlar Meclisi, İsrail-ABD'nin 28 Şubat’taki saldırısında ölen Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i yepyeni önder olarak seçildiğini açıkladı.
Son yıllarda zamanlar zaman manşetlere çıksa da çoğunlukla perde arkasında kaldı. Tahran’daki güç yapısında orta tek başlıkmda. Ama tek o kadar da gölge tek figür.
Onun nüfuzunun ilköğretim kaynaklarından biri, Devrim Muhafızları'yla kurduğu yakın ilişkiler. Rejimin baskı mekanizmasının mimarlarından arasında biri olarak da gösteriliyor.
HAMANEY'İN İKİNCİ OĞLU
Mücteba Hamaney, İran'ın, ABD-İsrail saldırısında öldürülen dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney'in sonuncu oğlu. Ülkenin dinî merkezlerinden Meşhed’de 1969 yılında, İslam Cumhuriyeti kurulmadan bağlı yıl önce doğdu.
1979'da İslam Devrimi’nin ardından babası rejimde müdafaa papaz yardımcısı gibi kilit görevlere yükseldi.
Bu, Meşhed’den Tahran’a taşınmayı beraberinde getirdi. Burada Mücteba Hamaney, idare elitlerini yetiştiren, mezunları arasında önceki Dışişleri Bakanları Ali Ekber Velayeti ve Cevad Zarif gibi isimlerin da olduğu Alavi Lisesi’nde okudu.
Liseyi bitirdikten sonraları 1987’de cepheye gitti. Birinci Körfez Savaşı'nın oğullar yıllarıydı. Habib Taburu'na katıldı.
Bu taburdaki görevi Mücteba Hamaney açısından önemliydi. Onunla birlikteki savaşan birçok ad daha sonraları İran’ın güvenlik ve zeka servislerinde üst düzey başlıkmlara yükseldi.
Savaş döneminde kurulan bu ilişkilerin, Mücteba’nın İran’ın güçlü güvenlik yapılanması içinde kalıcı bağlantılar oluşturmasına yardımcı olduğuna inanılıyor. Onun Devrim Muhafızlarıyla yakın bağları hepsi da bu döneme dayanıyor.
1989'da babası, Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin seçenek dinî önder olarak atandı.
Bu, Mücteba Hamaney’in siyasi ve dinî çevrelerde hızla yükselmesinin önünü açtı. Mücteba Hamaney, 1999'da ülkenin dinî merkezlerinden Kum’a taşındı.
Bu süreçte kısmen babasının başlıkmu sayesinde güven adamlarının gözünde şöhret kazandı. Önde gelen dinî isimlerden eğitim aldı. Bir süre dinî seminerlerde ders verdi.
2005 yılında Mahmud Ahmedinejad’ın Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından reformist siyasetçiler Mücteba Hamaney’i seçim sürecine müdahale etmekle suçladı.
Reformist önder Mehdi Kerrubi, seçim sürecinde “bir üstadın oğlunun” müdahalesi olduğunu ileri sürdü. Ali Hamaney ise bu eleştirilere yanıt verirken oğlunu savunarak, "O tek üstadın oğlu değil, kendisi tek üstattır" ifadesini kullandı.
ÇOCUKLAR ARASINDA EN ETKİLİ İSİM
Mücteba, Hamaney’in çocukları arasında en tesirli ad olarak görülüyor. 2009’daki tartışmalı seçimlerin ardından gözler yine ondaydı.
Protestoları bastırmak için kullanılan Besic gücüyle bağlantılı olduğu talep edildi. Mücteba Hamaney hepsi da bu nedenle İranlı muhalif grupların kara listesinde.
ABD Hazine Bakanlığı da 2019’da Mücteba Hamaney’i, hiç tek biçimsel görevi bulunmamasına rağmen İran yönetimini temsilcilik ettiği lüzumçesiyle yaptırım listesine ekledi.
BABASIYLA BİRLİKTE EŞİ ANNESİ VE OĞLUNU KAYBETTİ
Mücteba Hamaney, ABD-İsrail Tahran'a yönelik saldırılarının birinci gününde yalınce babasını değil; eşi, annesi ve oğlunu da kaybetti.
Onun yüksek rütbeli tek güven adamı olmaması ve rejimde biçimsel tek görevinin bulunmaması dezavantajı olarak gösteriliyor. Anayasa’nın öngördüğü yürütme ve idari tecrübeye da malik değil.
2024 yılında, Uzmanlar Meclisi dinî liderin halefiyet sürecini plkavramak üzere toplandığında, babası o dönemde oğlunun değerlendirme dışı bırakılması lüzumtiğini ifadeleri etmişti.
Ancak bazı uzmanlar, Mücteba Hamaney'in güvenlik ve ordu kurumların koordinasyonu başlıksunda yakından malumat sahibi olduğuna ilgi çekiyor.
Hamaney'in Suudi Arabistan veliaht prensi Muhammed binlerce Selman gibi tek figür olarak ortaya çıkabileceği belirtiliyor.
.png?format=webp&width=1200&height=630)
English (US) ·