İran'ın eski Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'ten barış planı önerisi

Reuters

İran'ın önceki Dışişleri Bakanı Cevad Zarif

İran'ın önceki Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'ten bölgeyi ateş çemberine çeviren savaşla ilgili hem Tahran'a hem da Washington'a çağrı geldi. Tarafların ateşkes seçenek içeriklı tek barış anlaşmasına yönelmesi lüzumtiğini söyledi.

Zarif, ABD'de yayımlanan Foreign Affairs dergisine "İran savaşı nasıl bitirmeli?" başlıklı tek yazısı yazdı.

Eski Dışişleri Bakanı makalesinde İran'ın savaşı açıkça kazandığını yazsa da hem Washington'a hem da Tahran'a çağrıda bulundu.

Cevad Zarif'e göre Tahran, elindeki üstünlüğü savaşmaya sürdürdü için değil, zaferleri ilanetti ve tek anlaşma etmek için kullanmalı.

Eski Dışişleri Bakanı, uzayan çatışmaların, ilave can kaybına, bölgesel altyapının yok edilmesine ve telafisi olmayan kaynakların tükenmesine yolda açacağı uyarısı yaptı.

Zarif, çatışmanın sürmesinin, ABD’nin kara harekatı başlatması ihtimalini doğurabileceğine da ilgi çekti.

Bunu Washington’ı daha yoğun tek çıkmaza sürükleyecek çaresiz tek hamle olarak nitelendirdi bununla birlikte İran’a da kazanç sağlamayacağını belirtti.

Cevad Zarif makalesinde sonuncu seçeneğin diğer içeriklı tek barış anlaşmasının yeğleme edilmesi lüzumtiğini yazdı.

Zarif'e göre anlaşma öncesindeyse ivedi önlemler devreye sokulmalı. Bu önlemlerden arasında biri İran'ın Umman ile işbirliği içinde, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlaması. Ancak Amerikalı ytesirliler da Hürmüz Boğazı'nın İran için açık olmasına müsaade vermeli.

KALICI BARIŞ ANLAŞMASINDA NELER ÖNE ÇIKACAK? 

Zarif bu noktada Tahran'a da çağrı yaptı. Bu içerikda İran, daima nükleer silahlı arayışına girmemeyi ve nükleer programına sınırlar koymayı taahhüt etmeli. ABD ile birlikteki karşılıklı kalıcı tek saldırmazlık paktını giriş etmeye hazır olmalı.

Eş zamanlı olarak Amerika Birleşik Devletleri da İran'a yönelik tüm yaptırımları kaldırmak için harekete geçmeli.

Cevad Zarif, aralarında Türkiye, Mısır, Pakistan ve Körfez ülkelerinin da olduğu bölgesel tek güvenlik ağı önerisinde da bulundu.

Zarif'e göre bu güvenlik ağı, gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişi için İran ve Umman arasında biçimsel düzenlemeler kurulmasını da içerecek.

Eski bakan; Çin Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin; İran ve Basra Körfezi'ndeki ülkelerle tek nükleer zenginleştirme konsorsiyumu kurması çağrısı da yaptı.

Zarif'e göre bu konsorsiyum daha sonraları Batı Asya'nın tekbaşına zenginleştirme tesisi haline gelmeli. Zarif; İran'ın tüm zenginleştirilmiş materyallerini ve ekipmanlarını bu alana transferleri edeceğini da yazdı.

Zarif ayrıca ABD'den 2025 ve 2026'daki savaşların nedenler olduğu zarar ve kayıplar için tazminat talebinde da bulundu.