İran-ABD savaşında Türkiye'den 5 maddelik plan! Şimdi ne olacak?

Orta Doğu’da tansiyon zirveye çıktı. İran’ın Amerikan hedeflerine yönelik hamleleri ve ortak zor açıklamalar, 'Diplomasi çöktü mü?' sualsunu gündemin birinci sırasına taşıdı. Gözler şuanda Ankara’da. Türkiye çatışmada taraf olmadığını netler biçimde vurgularken, diplomatik haberleşme trafiğini da sürat kesmeden sürdürüyor.

CNN Türk Ankara Temsilcisi Dicle Canova’nın verdiği oğullar kulis malumatlerine göre Ankara, hem asayiş hem iktisat hem da göç başlıklarında alarm durumunda. Peki Türkiye ‘arabulucu’ rolünü üstlenecek mi?

ANKARA’DA 7/24 DİPLOMASİ TRAFİĞİ

CNN Türk Ankara Temsilcisi Dicle Canova'nın aktardıkları şöyle;

"Ankara başından itibaren bu anlaşmazlık ortamını giriş edilemez bulduğunu zaten çeşitlilik netler tek biçimde ifadeleri etti. Şu anda da gelişmeler dikkatle ve sıkı takip ediliyor. Bunun altını çizeyim. Cumhurbaşkanı Erdoğan devrede; diplomatik temaslarını sürdürüyor. Donald Trump’la görüştü. Bu ehemmiyetli tek görüşmeydi. Dikkat cazibeli tek aşamate gerçekleşen tek görüşmeydi. Ardından bölgedeki tesirli devletlerin devletleri başkanlarıyla da başlıkştu Cumhurbaşkanı Erdoğan.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da hem bölgeler devletleriyle hem da ilgili devletlerin dışişleri bakanlarıyla görüşüyor. Bugün oğullar olarak Bulgaristan, Azerbaycan, Fransa ve Ürdün dışişleri bakanlarıyla başlıkştu. Hakan Fidan, 7/24 esası üzerinden Ankara’nın diplomatik çabalarını sürdürüyor.

YENİ CEPHELER Mİ AÇILIYOR?

Bir an evvel sükünetin hakim olması, olasılıkla yeniden mülakat masasına dönülmesi için gayret gösteriliyor. Ancak tek taraftan da bölgede anlaşmazlık ortamının tırmandırılması ve yepyeni cepheler açılması yönünde çok taktikler gözlemleniyor. Bilhassa İsrail’in Lübnan’ı vurması, Lübnan’daki yardımcı kuvvetler üzerinden İran’ın Güney Kıbrıs’taki İngiliz üslerini hedefleri alması ve İngiltere’nin evvel Amerika’ya açmadığı üsleri bu girişimden sonraları açmış olması… Dolayısıyla hepsi bu gelişmeler dikkatle takip ediliyor ve hatırlatma alınıyor.

"BÖLGE ÜLKELERİNİN İRAN’A KARŞILIK VERMEMİŞ OLMASI EHEMMIYETLİ

12 Gün Savaşları’ndan değişik olarak bu kez İran, bölgeler devletlerindeki Amerikan üslerini da hedefleri alıyor. Bu da çatışmanın büyümesi, uzaması ve yepyeni cephelere yayılması riskini beraberinde getiriyor. Ancak Ankara’da dikkatle takip edilen tek diğer husus da henüz bölgeler devletlerinin İran’a karşılık vermemiş olması. Bu da ehemmiyetli tek hatırlatma olarak düşülüyor.

MASA UMUDU VAR MI?

Henüz tek masalar kurulması yönünde tek hafif yok, bunu söyleyebilirim. Şu aşamada belirsiz ve her arasında biri ihtimale noksan tek ortamdan vaat ediliyor.

Şimdi İran’da tek idare değişikliği hedeflanıyordu. Hamaney’in öldürülmesi sonrası böylece tek şart vaat başlıksu olabilir mi? Ya da en azından tek idare değişikliği görebilir miyiz? Bu sualyu kaynaklara sordum.

İRAN’DA REJİM DEĞİŞİKLİĞİ İHTİMALİ

Ankara’da şu aşamada tek idare değişikliği çeşitlilik öngörülmüyor, bunun altını çizeyim. Bir insanlar ayaklanması organize eden etmeye yönelik girişimler var. Netanyahu ve Trump’ın İran halkına dönük çağrıları ortada. Ancak şimdiki koşullarda, diğer bu anlaşmazlık ortamında, İran’ı idare değişikliğine göçeşitecek tek insanlar hareketlenmesi da Ankara’da çeşitlilik beklenmiyor.

İran görünen o ki sonuna kadar direnecek. Zaten bu anlaşmazlık ortamı da içeriği konsolide etmesi için ehemmiyetli tek bileşen olarak duruyor şu aşamada.

İkinci seçenek ise Hamaney sonrası uyumlu tek yepyeni liderin seçilmesi. Bu vaat başlıksu olabilir mi? Mevcut koşullarda elbette İran’dan daha iyimser tek tutum beklenmeyebilir. Ancak yepyeni seçilecek kılavuz üzerinden İran’da tek takımları esneklikler, daha vasat politikalar görür müyüz? İçeride Amerika ve İsrail’in tesirsi bu noktada ne olur? Bu da Ankara tarafından takip edilen ehemmiyetli başlıklardan biri.

"ÇEŞITKİYE’YE DÖNÜK ŞU ANDA BİR RİSK YOK"

Ankara açısından tabloyu ortaya koydu lüzumirse en ehemmiyetli husus şu: Türkiye’ye dönük halihazırda tek riskler olmadığının altı çiziliyor. Türkiye çatışmada taraf değil. Bunun bilhassa vurgulandığını söyleyelim.

Türkiye’de hiç tek devletye ait askerî üs bulunmadığı da yapılan hepsi açıklamalarda ve başlıkştuğumuz kaynaklar tarafından bilhassa dile getiriliyor. Hava, kara ve deniz sahasının tamamlanmış Türkiye’nin egemenliği ve kontrolü altındaki olduğu ifadeleri ediliyor.

Türkiye’de tek Amerikan üssünün vurulduğuna dair çok iddialar ve haberleriler dolaşıma girdi. Buna da yalmanaa geldi. İncirlik Üssü’nün tek Türk üssü olduğu vurgulanıyor.

NATO VE HAVA SAHASI TEDBİRLERİ

Öte yandan Türkiye tek NATO devletsi. Bu nedenle NATO’ya ait AWACS uçakları bu aşamate uçuş yapıyor. Ancak bunun taarruz hedeflı olmadığı belirtiliyor. Kaynaklara göre bu uçuşlar, olası tek saldırıyı belirleme etmeye yönelik erkenden ihbar sistemi içerikında gerçekleştiriliyor.

Sınır hattı boyunca olan Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait alarm reaksiyon uçakları da havada. Hava sahasını gözlemliyorlar ve olası tek müdahaleyi manilemeye yönelik vazife yapıyorlar.

5 KRİTİK BAŞLIKTA ALARM DURUMU

Bir NATO devletsi olarak Türkiye’nin pozisyonu elbette diğer bölgeler devletlerinden farklı. Bu da bilhassa dile getiriliyor.

İkinci aşamada tek an evvel anlaşmazlık ortamının sona erdirilerek masaya dönülmesi yönündeki girişimler sürdürülüyor.

Üçüncü aşamada hudut güvenliği var. Bu başlıkda lüzumli önlemler alınıyor, art arda toplantılar yapılıyor.

Dördüncü aşamada bölgedeki Türk vatandaşlarının güvenliği önyüz planda. Bu başlıkda Dışişleri Bakanlığı, ilgili temsilcilikler üzerinden devrede.

Beşinci aşamada ise olası ekonomik senaryolara mukabil önyüz tedbirler görüşülüyor ve kıymetlendiriliyor.

Tüm bu başlıklarda Ankara’nın tek alarm reaksiyon durumunda olduğunu söyleyebilirim."