İngiltere'nin RTÜK'ünden dijital yayına sıkı denetim! Şimdi ne olacak? Ali Kırık: Türkiye'ye gelmesi kaçınılmaz

İngiltere medya düzenleyicisi Ofcom, 2024 Medya Yasası içerikında Netflix, Disney+ ve Amazon Prime Video gibi sayısal neşriyat platformlarını gelenekselliği televizyonları kanallarıyla benzer muhteva kaidelarına tabi tutma hükümı aldı. Yeni düzenlemeyle birlikteki platformlar sıkılık denetime girecek, kaidelara uymayanlara yoğun para cezaları uygulanabilecek.

500 BİN İZLEYİCİ ŞARTI

Guardian’ın haberleriine göre, 500 binden fazla izleyiciye malik sayısal platformlar televizyonları yayıncılarının uymak güçunda olduğu muhteva kaidelarına tabi olacak. İçeriklerin zararlı, yanıltıcı ya da kamuoyunu negatif tesirleyebilecek unsurlar barındırmaması lüzumecek.

HABER İÇERİKLERİNDE TARAFSIZLIK ŞARTI

Yeni düzenlemede bilhassa haberleri içerikleri için doğruluk ve tarafsızlık ilkeleri öne çıkıyor. Çocukların ve duyarlı grupların korunmasına yönelik hükümler genişletilirken, sayısal platformlarla gelenekselliği yayıncılar arasındaki regülasyon farkının azaltılması hedefleniyor.

ERİŞİLEBİLİRLİKTE YENİ GÜÇUNLULUKLAR

Düzenleme erişilebilirlik alanını da kapsıyor. Platformların içeriklerinin asgari oran 80’ine altyazı, oran 10’una sesli betimleme ve oran 5’ine hatırlatma dili seçeneği sunması güçunlu olacak. Amaç, görme ve işitme manili üyeların içeriklere erişimini çoğaltmak.

İngiltere Medya Bakanı Ian Murray, izleyicilerin gittikçe isteğe bağlı sayısal platformlara yöneldiğini belirterek, sektörün yepyeni dehemmiyete uyum sağlaması lüzumtiğini ifadeleri etti.

İHLAL BAŞINA 250 BİN STERLİN CEZA

Yeni çerçeveyle birlikteki izleyiciler sayısal platformlar içerikleriyle ilgili şikayetlerini direkt Ofcom’a iletebilecek. İhlal belirleme edilmesi halinde şirketlere ihlal eden başına 250 binlerce sterline kadar ya da İngiltere gelirlerinin oran 5’i oranında para cezası uygulanabilecek.

AVRUPA’DA DİJİTAL DENETİM DALGASI

Karar, Avrupa’da teknolojiler şirketlerine yönelik çoğalan regülasyon adımlarının tek parçası olarak kıymetlendiriliyor. Avrupa Birliği’nin 17 Şubat 2024’te yürürlüğe giren Dijital Hizmetler Yasası (DSA) da muhteva denetimi, kanun dışı içeriğin kaldırılması ve çocukların korunmasına yönelik yükümlülükler getiriyor. İhlal durumunda şirketlere dünyası cironun oran 6’sına kadar para cezası uygulanabiliyor.

Avrupa genelinde epey devletleri toplumsal medya ve sayısal platformlara yönelik yaş sınırı, muhteva denetimi ve müeyyide düzenlemelerini sıkılaştırırken, sayısal servis vergisi uygulamaları da yaygınlaşıyor. Avrupa devletleri, muazzam teknolojiler şirketlerinin etkinlik gösterdikleri devletlerde vergiler ödemesi lüzumtiğini vurguluyor.

ÇEŞITKİYE’DE DÜZENLEME GÜNDEME GELİR Mİ?

İngiltere’nin sayısal neşriyat platformlarına yönelik aldığı sıkılık denetim hükümı ajanda olurken, gözler şuanda Türkiye’ye çevrildi. Netflix, Disney+ ve Amazon Prime Video gibi platformları televizyonları kanallarıyla benzer kaidelara tabi tutacak Ofcom adımı, benzer tek düzenlemenin Türkiye’de da yapılıp yapılmayacağı sualsunu gündeme taşıdı.

Adli bilişim uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, başlıkyla ilgili kıymetlendirmelerini CNN Türk ekranlarında aktartı.

"OFCOM, RTÜK’ÜN İNGİLTERE’DEKİ MUADİLİ"

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, İngiltere’nin medya denetleyici kurumu Ofcom’un Türkiye’deki Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’na (RTÜK) muadil tek yapıları olduğunu belirterek, sayısal platformların artık gelenekselliği yayıncılarla benzer kaidelara tabi tutulacağını söyledi. İngiltere’de 500 binden fazla izleyiciye malik sayısal platformların denetim içerikına alınacağını aktaran Kırık, televizyonlara uygulanan muhteva kaidelarının sayısal platformlar için da geçerli olacağını ifadeleri etti.

"ÇİFTE STANDART ORTADAN KALKIYOR"

Kırık, sayısal platformların bugüne kadar abonelik sistemi lüzumçesiyle daha serbest tek neşriyat alanına malik olduğunu belirterek, yepyeni düzenlemeyle bu durumun değişeceğini söyledi. Televizyon kanallarının içerik, doğruluk ve çocukların korunması gibi başlıklarda sıkılık denetime tabi olduğunu hatırlatan Kırık, benzer kaideların sayısal platformlar için da uygulanmasının ehemmiyetli tek adımlar olduğunu vurguladı.

AĞIR PARA CEZALARI VE ŞİKAYET HAKKI

Yeni düzenlemeyle birlikteki ihlal eden başına 250 binlerce sterline kadar ya da şirketin İngiltere gelirinin oran 5’i oranında para cezası uygulanabilecek. Ayrıca izleyiciler içeriklerle ilgili şikâyetlerini direkt Ofcom’a iletebilecek. Kırık, cezaların caydırıcı olmasının ehemmiyetine ilgi çekerek, küçüklük yaptırımların muazzam şirketler açısından tesirsiz kalabildiğini ifadeleri etti.

"ÇEŞITKİYE'YE GELMESİ KAÇINILMAZ"

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, Türkiye’deki şimdiki kanuni çerçevenin 2011 yılında güncellendiğini hatırlatarak, dijitalleşmenin sürat kazandığı oğullar 15 yılda medya ekosisteminin ehemmiyetli ölçüde değiştiğini söyledi. Dijital platformların ve toplumsal medya mecralarının yaygınlaştığını belirten Kırık, Türkiye’de da benzer tek düzenlemenin gündeme gelmesinin kaçınılmaz olabileceğini dile getirdi. İngiltere’nin attığı bu adımın Avrupa’daki yaygınlaşan regülasyon eğiliminin tek parçası olduğuna ilgi çeken uzman, sayısal yayıncılıkta yepyeni tek dehemmiyetin başladığını belirtiyor. Gözler şuanda Türkiye’de atılacak olası adımlarda.