İngiltere’de yapay zekâ krizi: Telif yasası sanatçı tepkileri sonrası ertelendi

İngiltere hükümetinin yapay zekâ şirketlerinin telif hakkıyla korunan içerikleri kullanarak modeller eğitmesine olanak tanıyabilecek tartışmalı bilgi düzenlemesi beklenenden daha uzunluğu tek sürece yayılabilir. The Financial Times tarafından aktarılan malumatlere göre, hükümet ikisi aylık süren danışma sürecinin ardından telif başlıksundaki düzenlemeyi şimdilik erteleme hükümı aldı. Sürece yakın kaynaklar, telif haklarının düzenlenmesinin “ilerleyen tek tarihe bırakılacağını” ifadeleri ediyor. Böylece teknolojiler şirketleri ile yaratıcı sektör arasındaki duyarlı dengeyi tesirleyen kanun taslağının kısa vadede yasalaşması ihtimali zayıflamış görünüyor.

Danışma sürecinde yayınevleri, müzik endüstrisi temsilcileri, filmler yapımcıları ve çeşitli yaratıcı sektör kuruluşları görüş bildirdi. Ne var ki elde edilen geri bildirimlerin hükümetin sunduğu seçeneklerin hiçbiri için güçlü hayır oluşturmadığı belirtiliyor. Bu nedenle hükümetin, mayıs ayında yapılacak ve yepyeni yasama gündeminin açıklanacağı King’s Speech (Kral’ın Ulusa Seslenişi) içerikında yapay zekâya ilişkin içeriklı tek telif düzenlemesini gündeme getirmesi beklenmiyor.

İngiltere şimdiki önerileri yeniden değerlendiriyor

Hükümet kaynakları, şimdiki önerilerin yeniden değerlendirilmesi lüzumtiğini giriş ederken bakanlıkların farklı seçenekler üzerinde çalışmayı sürdürdüğünü ifadeleri ediyor. Öte yandan parlamentonun üst kanadı olan Lordlar Kamarası’na bağlı İletişim ve Dijital Komitesi, telif hakları başlıksunda “önce lisanslama” yaklaşımına dayanan tek sistemleri öneriyor. Komiteye göre böyle tek model, hem içerik üreticilerinin geçim kaynaklarını koruyabilir hem da yapay zekâ alanındaki inovasyonun sürdürülebilir biçimde ilerlemesini sağlayabilir.

İngiltere parlamentosunda bugüne kadar öne çıkan yaklaşım, telif sahiplerinin içeriklerinin yapay zekâ eğitimi için kullanılmasını istememeleri durumunda biçimsel olarak “vazgeçme” diğer opt-out mekanizmasını kullanmaları lüzumtiği yönündeydi. Google gibi büyük teknolojiler şirketleri da bu yaklaşımı yardımleyen taraflar arasında mekan aldı. Buna rağmen yayıncılar, müzisyenler ve filmler sektörü temsilcileri bu yöntemin pratikte uygulanmasının oğullar seviye güçleri olacağını savunuyor.

Yaratıcı sektör temsilcileri, milyonlarca içeriğin bulunduğu sayısal ortamda her arasında biri tek eseri için ayrı ayrı opt-out işlemi yapılmasının gerçekçi olmadığını belirtiyor. Buna rağmen bu modelin yürürlüğe girmesi durumunda telif haklarının fiilen zayıflayabileceği ve İngiltere’nin yaratıcı endüstrileri için vahim ekonomik riskler doğabileceği dile getiriliyor. Bu sektörler, özellikle müzik, yayıncılık ve filmler alanında ülke ekonomisine milyarlarca sterlin katkı sağlıyor.

Lordlar Kamarası ise bu tartışmaya farklı tek öneriyle karışmış oldu. Üst meclis tarafından sunulan tek değişiklik, teknolojiler şirketlerinin yapay zekâ modellerini eğitirken hangi telifli eserlerden yararlandığını açıklamasını güçunlu kılmayı hedefliyordu. Buna rağmen söz başlıksu düzenleme geçen yıl Mayıs ayında Avam Kamarası tarafından manilendi. Böylece şeffaflık temelli yaklaşım parlamentoda giriş görmedi.

Tartışma yalnızca siyaset arenasında değil, sanat dünyasında da güçlü tepkilere yolda açtı. Müzik dünyasının tanınmış isimlerinden Elton John hükümeti zor sözlerle eleştirirken, Paul McCartney yapay zekânın yararlı kullanım alanları bulunduğunu giriş ettiğini bununla birlikte yaratıcı insanların emeğinin izinsiz kullanılmaması lüzumtiğini dile getirdi. McCartney ve birçok sanatçı, yapay zekânın telif ihlallerine ilgi çekmek amacıyla hazırlanan “sessiz albüm” tasarısine da hayır verdi.

Lordlar Kamarası üyesi Baroness Beeban Kidron da hükümetin yaklaşımına yönelik eleştirilerini açık şekilde dile getiren isimlerden arasında biri oldu. Kidron, içerik üreticilerinin yapay zekânın ekonomik ve yaratıcı değerini reddetmediğini bununla birlikte öz eserlerinin ücretsiz biçimde kullanılıp daha sonraları bu sistemlerden servis satın eldeetti güçunda kalmalarını giriş etmediklerini ifadeleri etti. Bu görüşler, İngiltere’de yapay zekâ ve telif hakkı dengesinin önümüzdeki dönemde da yoğun biçimde tartışılmaya devam edeceğine işaret ediyor.