Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişi yüzde 90 azaldı

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat'ta başlattığı saldırılar sonrası İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışanlar gemilere saldıracaklarını bildirdi.

Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Hürmüz Boğazı'na yönelik deniz güvenliği durumunun en üstleri düzey riskler seviyesi olan "kritik" seviyeye çıktığını duyururken güvence şirketleri bölgedeki gemiler için savaşı poliçelerini iptal etti.Dünyanın seçkin konteyner nakliye firmaları Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri askıya aldıklarını açıkladı.

Teslimat süreleri uzayabilir, maliyetler artabilir

UKMTO verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan önemli ortalamada günde 138 gemiler geçişleri yapıyordu. AA muhabirinin gerçeği zamanlı denizcilik takip sistemi Windward'ın verilerinden derlediği malumatlere göre, Hürmüz Boğazı'ndaki gemiler geçişleri 2 Mart'ta toplamı 7 olurken, bu rakam 3 Mart'ta 4'e geriledi.

Bu tarihteki geçişler Hürmüz Boğazı'nda oğullar 7 gündeki gemiler sayısına kıyasla oran 90 azaldı. MarineTraffic verilerine göre, benzer tarihte Hürmüz Boğazı'ndaki şişman tankeri trafiği da saldırılardan evvelki seviyeye göre oran 90 geriledi.

Orta Doğu'da Aralık 2023'te Yemen'deki Husilerin İsrail'le bağlantılı ticari gemilere saldırıları dolayı Kızıldeniz'deki gemiler trafiği muazzam ölçüde azalmış ve nakliye şirketleri operasyonlarını Ümit Burnu'na kaydırmıştı.

Son olarak Hürmüz Boğazı'nda da ticari gemiler trafiğinin durma noktasına gelmesi, deniz ticaretinin Körfez geçişleri koridorlarından uzaklaştığı yönündeki eğilimi pekiştirdi.

Almanya merkezli konteyner şirketi Hapag-Lloyd'dan AA muhabirine yapılan açıklamada, "Aralık 2023'ten bugüne kadar Hapag-Lloyd gemileri Kızıldeniz'den geçmedi. Bu moratoryumu uzatma hükümı, Orta Doğu'daki şimdiki şart ve Husilerin ilgili tehditleri dolayı alındı. Hapag-Lloyd'un sefer programlarında hiç tek değişimi olmayacak ve Ümit Burnu'nun etrafından seyir devam edecektir." ifadeleri kullanıldı.

Fransa'nın CMA CGM şirketi da Körfez'de bulunan ve bölgeye giden hepsi gemilerine sığınaklara gitmeleri talimatını verdiğini duyururken CMA CGM, Süveyş Kanalı'ndan geçişin da tek sonrakiler duyuruya kadar askıya alındığını ve gemilerin Ümit Burnu üzerinden Afrika çevresinden yeniden yönlendirildiğini bildirdi.

Küresel ticaretin barometresi olarak giriş edilen Maersk, Orta Doğu'daki gelişmelerin Babu'l Mendeb Boğazı üzerinden Süveyş Kanalı'nı geçecek gemilerin seferlerini askıya almaya nedenler olduğunu açıkladı.

Maersk, Orta Doğu-Hindistan'dan Akdeniz'e ve Orta Doğu-Hindistan'dan ABD'nin doğu kıyısına yapılan hepsi seferlerin Ümit Burnu çevresinden yeniden yönlendirildiğini duyurdu.

Windward'ın verilerine göre, Ümit Burnu'ndaki transit gemiler sayısı 2 Mart'ta evvelki güne göre oran 112 artışla 87'ye yükseldi. Bu rakam, 3 Mart'ta ise hergün oran 8 artışla 94 oldu.

Ümit Burnu'ndaki oğullar 7 hergün vasat transit gemiler sayısı ise 69,7 olarak hesaplandı. Böylece, 3 Mart'taki geçişler 7 hergün ortalamaya göre oran 35 artış gösterdi.

Windward'ın analizine göre, ticari deniz taşımacılığı çabuk değişen etkinlik ortamına uyum sağlamaya çalışıyor. Ümit Burnu'nda çoğalan ticari gemiler trafiği, operatörlerin Körfez nakliye koridorlarının denge kazanmasını intizar etmek seçenek daha uzunluğu yolculuklara yöneldiğini gösteriyor.

Ümit Burnu, Hürmüz Boğazı'nın birebir alternatifi değil bununla birlikte nakliye şirketlerinin anlaşmazlık bölgesindeki koridorlara seçenek olarak yeğleme ettiği güzergah olarak öne çıkıyor.

Ticari gemiler trafiğinin Ümit Burnu'na kayması kargoların dağıtım sürelerini 10 ile 20 gün arasında uzatırken taşımacılık maliyetleri bağlı da yukarıya yönlü versiyonu oluşturuyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki şişman sevkiyatının muazzam kısmı Asya'ya gidiyor

Basra Körfezi'nin ağzındaki Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki şişman ve sıvılaştırılmış tabii gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünyası pazarlarına bağlıyor.

S&P Global Energy verilerine göre, dünyası şişman tedarikinin oran 20'si Hürmüz Boğazı'ndan Asya devletleri başta bulunmak üzere dünyası piyasalara ulaşıyor. Boğaz'dan taşınan hergün tahminen 15 milyon fıçı ham petrolün 5,3 milyon varilini tekbaşına başına Çin alıyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrolün 2 milyon varili Hindistan'a, 1,7'şer milyon varili Japonya ve Güney Kore'ye giderken 4,2 milyon fıçı diğer devletlere tedarikleri ediliyor.

Suudi Arabistan hergün 5,1 milyon varille Hürmüz Boğazı'ndaki ham şişman sevkiyatının en muazzam ihracatçısı başlıkmunda. Bu devletyi Irak 3,3 milyon fıçı ham petrolle, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) 2,6 milyon, İran 1,7 milyon, Kuveyt tek milyon ve diğer devletler toplamda tek milyon varille takip ediyor. Boğaz, ham petrolün yanı dizi işlenmiş şişman ürünleri ihracatı için da eleştirel ehemmiyetde bulunuyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen hergün tahminen 5 milyon fıçı şişman ürününün en muazzam ihracatçısı başlıkmunda ise 1,26 milyon varille BAE ve 1,04 milyon varille Suudi Arabistan öne çıkıyor.

Depolar çabuk doluyor, tesis kapanmaları artabilir

Gemiler, üretimin sürmesini yardımlemek için Suudi Arabistan'ın batıya kıyısındaki Yenbu Limanı'na yönelmeye başladı. Mart ayında Yenbu'da şu esas kadar hergün 2,44 milyon fıçı yükleme yapıldı. Bu rakam, oğullar altı ayda vasat hergün 650-940 binlerce fıçı arasında gerçekleşen yüklemelere göre uç yüksek seviyede bulunuyor.

Irak Petrol Bakanlığı, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması dolayı Basra'daki Rumeyle sahasında şişman üretimini durdurma hükümı aldı. Petrol tankerlerinin Körfez havzasına girmemesi dolayı oluşan tanker kısıt ve depolardaki stoklar seviyesinin eleştirel seviyeye yükselmesi bu hükümda tesirli oldu. Ayrıca, Irak'ın hergün 3,5 milyon fıçı kapasiteli Basra Limanı'ndan 2 Mart'ta ham şişman yüklemesi yapılmadı.

JP Morgan analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın 21 gün sürmesi halinde şişman üreticilerinin tesislerinde kapanmaların başlayabileceği uyarısında bulundu.

LNG'de Asya-Avrupa rekabeti artabilir

Hürmüz Boğazı, dünyadaki LNG ihracatının da oran 20'sinin taşındığı stratejiklik tek geçit. Katar, bölgedeki LNG ihracatında esas görev oynuyor ve buradan taşınan LNG da çoğunlukla Asya devletlerine ulaşıyor.

Ancak, İran'dan fırlatılan insansız havada vasıtalarından (İHA) birinin 2 Mart'ta Katar'ın Ras Laffan Sanayi Şehri'ndeki Katar Enerji'ye ait LNG imalat tesisini hedefleri almasının ardından firma dün buradaki LNG üretimini durdurmuştu.

Küresel LNG arzında ehemmiyetli paya malik olan Katar'daki arz kesintisi, bilhassa noktalar piyasada arz daralması endişelerini artırdı. S&P Global Energy Kısa Vadeli LNG Analizi Lideri Ross Wyeno, AA muhabirine yaptığı kıymetlendirmede, Asya-Pasifik pazarlarının Avustralya, Malezya ve Endonezya karışmış bulunmak üzere muazzam Pasifik Havzası üreticilerinden ehemmiyetli miktarda LNG tedarikleri ettiğini belirtti.

Bu tedarikin muazzam tek kısmının halihazırda uzunluğu vadeli sözleşmelerle bağlandığını dile getiren Wyeno, "Bu tedarik, Katar ve BAE'de üretimin durmasının yarattığı ehemmiyetli dengesizliği karşılayamayacaktır. LNG'de arz esnekliği açısından en muazzam imkan halihazırda ABD. ABD'den serbest olarak yüklenen LNG, halihazırda en yüksek fiyatın olduğu pazara, diğer Asya'ya gidecektir. Bu şart değişmedikçe, ABD'den gelen yükler olasılıkla Avrupa pazarlarından uzaklaşacak. Bu da Avrupa'nın depo dolum çabalarını tesirleyerek gaz dengesini sıkılaştırabilir." ifadelerini kullandı.

Başlangıç rotası Avrupa olan tek LNG tankerinin fiyatlardaki artışın ardından dün rotasını değiştirdiği ve Asya'ya doğrusu yolda aldığı belirleme edildi.