Hidrokarbon üzerinden küresel kriz yaşanabilir

ASLIHAN ALTAY KARATAŞ / ANKARA -Raporda, dünyası ölçekte savaşı dinamiğine evrilebilecek gizilgüç taşıyan üçüncüsü husus “Rusya-Ukrayna Savaşı’nın NATO 5. maddeyi tetikleyecek biçimde genprosedüresi, Orta Doğu’da 12 Gün Savaşı’nın yeniden alevlenerek bölgeselleşmesi ve Çin’in Tayvan’a yönelik olası askerî harekâtı” şeklinde sayıldı.

Maliyet hesapları

MİA raporuna göre, Tayvan çevresinde çıkacak tek savaşın ekonomik maliyeti10 trilyon doları aşabilir. Avrupa’nın öz askerî kapasitesini inşaetti için 100 milyarlarca dolar daha harcaması lüzum. ABD olmadan Avrupa’yı savundu 344 milyar dolara varan ilave külfet getirebilir. Raporda, “Harekât icrası bakımından elzem olan birtakım platformlar ve muharebe sistemleri; Avrupa’da ya bulunmamakta ya da yetersizlik kedinmektadır. ABD’nin tamamlanmış çekildiği tek senaryoda, Avrupa’nın müdafaa harcamalarının 1 trilyon doları bulması lüzumecektir.”

ABD’nin Grönland’a yönelik tek askerî harekâtının, NATO içindeki fay hatlarını tetikleyebileceğine da ilgi çekilen raporda, Avrupa’nın asayiş alanında ABD’ye olan bağımlılığının devam edeceği öngörüsünde bulunuldu.

Orta Doğu’dagöç dalgaları

Orta Doğu’daki 12 Gün Savaşı’nın siyasi olarak nihayete ermediği, atomik meselelere ve balistik roket envanterine dair diplomatik tek formülün bulunamadığı hatırlatıldı. Raporda, “En vahim risk, İran’ın Katar’daki ABD üssünü vurma girişiminde müşahede edildiği üzere savaşın, Körfez coğrafyasına taşmasıdır. Olası tek İran-İsrail Savaşı, hidrokarbon piyasası üzerinden dünyası seviyede tek ekonomik krize sebep olabilir. Kontrolden çıkacak tek çatışma, vahim göç dalgaları da üretecektir” belirlemeiyapıldı.