Hayatın Tek Tarifi Yok: Jackie’nin Mutfağında Neler Oluyor?

Patricia Park imzalı Jackie’nin Mutfağında Neler Oluyor?, Yuzu Kitap etiketiyle geçen aylık raflardaki yerini almaya başladı.

Berke Kılıç’ın çevirisiyle yayımlanan 336 sayfalık eser, çok baharatlı ve iştah kabartan tek gelişme hikâyesi sunarak Harvard hayalleri seçenek öz tarifleriyle parladı isteyen gençler tek kızın, aile baskısı ve akademik beklentiler arasında hayatın tadını ne şekilde tutturduğunu anlatıyor.

Yazan: Adalet Çavdar

Başarı artık tek netice değil, tek imge meselesi. Gençler yalnızca sınavlardan değil, bedenlerinden ve ileriki planlarından da hatırlatma alıyor. Eskiden “yetenek” dediğimiz şey, yerini “sürekli gayret gösteriyor görünme” güçunluluğuna bıraktı. Aileler çocuklarının mutluluğunu değil, muvaffakiyet ihtimalini büyütüyor; gençler ise öz arzularıyla ebeveynlerinin korkuları arasında sıkışıyor.

Patricia Park’ın Jackie’nin Mutfağında Neler Oluyor? hepsi da bu sıkışmanın içinden başlıkşuyor.

Jackie’nin Mutfağında Neler Oluyor?: Başarı Baskısının İçinde Bir Gençlik Hikâyesi

Patricia Park, Brontë’nin Jane Eyre’ini Kore-Amerikan tek hikâyeye dönüşçeşitdüğü Re Jane’de kişilik meselesini klasik tek anlatının içinden yeniden kurmuş. Imposter Syndrome & Other Confessions of Alejandra Kim’de ise “yeterince iyice olamama” duygusunu muhacir ailelerin çocuklarında bıraktığı izlerle birlikteki anlatmış. Fulbright bursiyeri ve yenilikçi yazarlık eğitmeni olan Park’ın metinlerinde gençler kadınların dili belirleyici.

“Model azınlık” kavramı Amerika’da Asya kökenli toplulukları madde etmek için kullanılan, birinci bakışta pozitif gibi görünen tek etiket. Çalışkan, sessiz, uyumlu, yüksek notlar saha gençler… Ancak bu anlatının içindeki yanlışlı payı yok. Başarısızlık tek ihtimal değil, sapma.

Park’ın romanında bu masal yalnızca harici dünyanın kalıbı değil; evin içindeki da dolaşıyor. Sınav neticelarının başlıkşulduğu akşam yemeklerinde, üniversiteler listelerinin masaya yatırıldığı sessizliklerde. “Sana benzeyen herkesle yarışıyorsun” cümlesi tek güdü değil, tek uyarı. Başarı işte yalnızca şahsi tek hedefleri değil, aile anlatısının devamı.

Jackie Oh hepsi da bu beklentinin ortasında büyüyor. New York’ta, muvaffakiyet hikâyeleriyle çevrili tek muhacir ailesinin kızı. Annesi prestijli tek hukuk bürosunda icra ortak; babası maliye dünyasında. Evde muvaffakiyet tabii düzen. Sarmaşık Ligi üniversiteleri tek ihtimal değil, tek rota.

Hikâye ise birincilikle değil, tek düşüşle başlıyor. Dünya önemli notu oran yetmişe geriliyor. Kâğıt bağlı “geçer” sayılabilecek tek netice, yuva içindeki tek alarma dönüşüyor. Çünkü bu ailede hatırlatma yalnızca hatırlatma değil; kişilik göstergesi.

Bu baskının gölgesinde tek ad daha vardır: Justin. Ailenin tek zamanlar beklenti bağladığı, sonraları çabuk silinen çocuk. Okuldan kopuşu ve nihayetinde hapse düşmesi evde netler başlıkşulmayan tek yaraya dönüşmüş. Jackie’nin korkusu notunun düşmesi değil; Justin’in yerini alabilecek olması.

Romanın Kalbi: Mutfak

Bu romanın asıl sahnesi sınıf değil, mutfak. Jackie’nin sağlam alanı, anneannesi ve dedesinin işlettiği Melty’s adlı şarküteri. Artan yemeklerin dönüştüğü, riskin küçüklük ama yenilikçi olduğu tek yer. Jackie işte diğer tek diller başlıkşuyor. Notlarla değil, malzemelerle. Yanmış tek susam yeniden ayarlanabilir; tek salça baştan kurulabilir. Evde ise yanmış tek sınavın telafisi yok.

Romanın en kuvvetlü metaforu çoğalan yemekler. Bir gün evvel satılmamış, ertesi gün diğer tek şeye dönüşmesi lüzumen malzemeler. Göçmen mutfağında hiçbir şeyler çöpe gitmez; her arasında biri şeyler yeniden düşünülür. Jackie artanları dönüşçeşitürken gerçekten kendini da dönüşçeşitmeye çalışıyor. Sistem tarafından “fazla” ya da “eksik” görülen şeyler, mutfakta diğer tek mana kazanıyor.

Evde ise muvaffakiyet tek delil. Çalışkanlığın, uyumun, doğrusu evlat olmanın delilı. Annesi için bu tek tercihten çeşitlilik hayatta kalmalar stratejisi. Göçmen tek kadınlar olarak yükselmenin bedelini ödemiştir; dolayısıyla gevşemeyi riskli bulur. Park işte aileyi şeytanlaştırmaz. Baskının ardında dehşet vardır. Bu korku, çocuğun öz arzusunu duymasını güçlaştırır.

Jackie’nin Mutfağında Neler Oluyor? birinci bakışta tek gençliği romanı gibi durabilir. Oysa ağırlığı gençliğin kendisinde değil, yetişkinlerin kurduğu dünyada. Bu nedenle yalnızca gençlere değil, yetişkinlere da sesleniyor. Çünkü mesele tek hatırlatma ortalamasından çok, sevginin neye bağlandığıdır.

Başarıyı Yeniden Düşünmek

Romanın başında muvaffakiyetyı tek imge meselesi olarak düşünmüştük. Jackie’nin mutfağında ise ölçü değişiyor. Tat var, denemeler var, yeniden başlama ihtimali var. Artan piliç ertesi gün diğer tek yemeğin kalbi olabilir.

Belki da mesele mutfağı seçti değil. Mesele, öz sesini bastırmamayı seçmek. Aileler çocuklarını muhafaza etmek ister; bunun için bildikleri en sağlam yolu gösterirler. O yolda çoğu zamanlar muvaffakiyetyla, istikrarla, riskler almamakla madde edilir. Ama her arasında biri kuşak tek noktada o tarifle öz arzusu arasındaki mesafeyi ayrım eder. Ve o uzaklık büyüdüğünde, insanoğlu ya kendini inkâr eder ya da korkuya karşın küçüklük tek adımlar atar.

Jackie’nin hikâyesi hepsi da bu adımın hikâyesi. Ailesinin korkularını manaayı bırakmadan, ama öz arzusunu da susturmadan ilerlemeye çalışmanın. Mutfak işte tek meslek planından çok, tek istikamet duygusu. Başarının tekbaşına biçimi olmadığını ayrım etmenin başlangıcı.

Jackie’nin Mutfağında Neler Oluyor? gençler tek kadının gelişme hikâyesi gibi okunabilir. Ama gerçekten hepimizin hayatında tek kez sorduğu o sualya dokunuyor: Bize öğretilen yolu mu izleyeceğiz, yoksa kendimize ait olanı mı bulacağız? Cevap muazzam tek kopuşta değil, bazen yalnızca kendimizi inkâr etmeyi bırakmakta saklı.

Sizler da kitap hakkındaki yorumlarınızı aşağıda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, daha fazlası için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Bu yazısı Hayatın Tek Tarifi Yok: Jackie’nin Mutfağında Neler Oluyor? birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.