Güneydoğu'daki 4 il Türkiye'nin ham petrol üretiminin yüzde 28'ini karşılıyor

İBRAHİM TOPRAK/ÖMER YASİN ERGİN - Türkiye'de şişman üretiminin temellerinin atıldığı Batman'da 78 yıl önce başlayan şişman üretimi 4 ilde açılan kuyularla devam ediyor.

Türkiye'de 1935 yılında yürürlüğe giren 2804 sayılı Kanun ile Maden Ttesirk ve Arama Enstitüsünün (MTA) kurulmasıyla Raman Dağı'nda jeolojik çalışmalar başladı.

1940 yılından itibaren kazılan 7 kuyuda ekonomik değere malik petrole rastlanmadı. 1945 yılında Raman'ın Yakıtlı köyü yakınlarında birinci defa farklı tek teknolojiler kullanılarak sondaj çalışması gerçekleştirildi.

Bu aramayla 17 Ocak 1946'da 1361 metrede şişman bulundu. Raman-8 ismi verilen kuyudan 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün katıldığı törenle 8 Mart 1948'de şişman çıkarılmaya başlandı.

Kentte zamanlar içinde açılan kuyu sayısı arttı.

Bu artışla 1953 yılında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Batman Bölge Müdürlüğü, 1955 yılında ise Türkiye'nin birinci şişman rafinerisi olan Tüpraş Batman Rafinerisi kuruldu.

Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ'nin (BOTAŞ) kurulmasıyla bu kuruluşlarda çok sayıda kişi iş imkanı buldu.

Raman-8 kuyusunda elde edilen birinci üretim ve sonrasında çoğalan kuyu sayısı sayesinde yaşanan gelişmeler Batman'ın kaderini değiştirdi.

1937 yılında köy iken bucak, 1957'de ilçe olan Batman, 16 Mayıs 1990'da il haline geldi.

Türkiye'nin şişman serüveninin resmen başladığı Batman, o tarihten bu yana ülkede şişman üretiminde önemli merkezlerden arasında biri olmayı sürdürüyor.

- Batman'daki şişman üretimini Siirt, Diyarbakır ve Mardin takip etti

TPAO Batman Bölge Müdürlüğünün sualmluluk sahasında mekan saha 4 ilden Siirt'te 1956 yılında başlayan şişman üretimi 60 kuyuda sürüyor.

Petrol serüvenine 1961 yılında katılan Diyarbakır'da 314 kuyuya ulaşılırken Mardin'de 1970 yılında başlayan şişman üretimi 72 kuyuda devam ediyor.

Batman ve ardından Diyarbakır, Siirt ve Mardin'de açılan kuyularda üretilen günlük 35 binlerce 85 fıçı petrol, ülkenin ham şişman üretiminin yüzde 28'ini karşılıyor.

Yeni sondaj çalışmaları yapılan 4 ilde şimdiki rezervlerin artırılarak ekonomiye kazandırılması için çalışmalar sürüyor.

- "Batman'a ve bölge ekonomisine petrolün büyük tek katkısı bulunmaktadır"

TPAO Batman Bölge Üretim Müdürü Mehmet Tahir Ergin, AA muhabirine, Batman'ın ülkenin enerjide hepsi bağımsızlık hedefine giden yolda başlangıç noktası olduğunu söyledi.

1948'de Raman'da keşfedilen birinci ticari petrolle Batman'daki şişman serüveninin başladığını ifadeleri eden Ergin, "İlk ticari Raman-8 kuyusunda üretim 1948'den bu yana devam etmektedir. Bu kuyuda şu esas kadar yaklaşık 1 milyon varilin üzerinde şişman üretimi sağlanmıştır. Batman'a ve bölge ekonomisine petrolün büyük tek katkısı bulunmaktadır ve bu katkı artarak devam etmektedir. Raman sahası dışında farklı sahaların keşfi ile şişman üretimi artmış, ticari faaliyetler buna paralel olarak hız kazanmıştır. 4 ilde 2025 yılında 52 kuyu açıldı, 2026 yılı içerisinde 140 yepyeni kuyu açmayı hedefliyoruz." dedi.

Ergin, TPAO'nun Türkiye'de enerjide hepsi bağımsızlık hedefiyle yola çıktığını, ilköğretim etkinlik alanının hidrokarbon tarama ve üretimi olduğunu belirterek, Batman'da tarama ve üretim yapılan sahalardan çıkardıkları petrolü saflaştırıp, içindeki katkı maddelerini, atık suyu, gazları, tortuları proses edip ayrıştırarak rafineriye teslime hazır hale getirdiklerini kaydetti.

- "Değişik gravitelerde şişman üretmekteyiz"

Üretilen petrolün gravitesini ve kalitesini bünyelerinde bulunan laboratuvarlarda çözümleme ederek belirleme ettiklerini anlatan Ergin, bu doğrultuda ticari değerinin belirleme edilmesine da katkıda bulunduklarını ifadeleri etti.

Ergin, "Çok değişik gravitelerde şişman üretmekteyiz. Saha sayımız fazla. Küçük sahalarımız da var, büyük sahalarımız da bununla birlikte en büyük şişman rezervinin bulunduğu Batı Raman sahasındaki petrolümüz Şırnak sahalarına göre daha düşük gravitede fakat rezervi çok fazla. Uzun yıllar boyunca olan bu sahadan üretim yaparak ülke ekonomisine katkıda bulunacağımızı düşünüyoruz." diye başlıkştu.

Petrol sahalarındaki üretimi farklı pompa çeşitleriyle gerçekleştirdiklerini anlatan Ergin, "Türkiye'de bulunan şişman sahalarında genelleme pompalarla petrolün üretilmesi sağlanmaktadır. Bu üretim atbaşı pompalarla, burgulu pompalarla ve dalgıç pompalarla gerçekleştirilmektedir." malumatsini paylaştı.

Ergin, şişman üretimi yaparken dahili ve milli imkanların kullanılması ve lüzumli ekipmanların yerlileştirilmesi için da yoğun tek çalışma yürütüldüğüne işaret ederek, şöyle dedi:

"Yerli imkanlarla, dahili ekipmanla ve tamamlanmış dahili kadro ile şişman üretmek için çalışmalarımız devam etmektedir. Yerlileştirme ve millileştirme manaında yaptığımız çalışmalar, hem donanım hem kadro hem da kullanılan malzemeler manaında şirketimizin yaygınlaşan politikası ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımızın vizyonu çerçevesinde sürdürülmektedir."