Gökyüzündeki delik. Ortadoğu hava sahası kapalı, havacılık krizi büyüyor

Özel Kurum

Yoğun havada trafiğinin görüldüğü bölgede havada sahaları kapatıldı ya da neredeyseymiş tamamlanmış boşaldı.

İran’daki savaş Ortadoğu havada sahasını büyük ölçüde kapattı. Binlerce uçuş iptal edilirken, küresel havacılık yakıt maliyetlerinden biletleri fiyatlarına kadar uzanan zincirleme tek krizle karşı karşıya.

ABD ve İsrail'in başlattığı İran Savaşı dördüncü gününde. 

Uçuş takip sitesi Flightradar24 haritalarında Ortadoğu üzerinde ilgi çekici tek boşluk oluştu. Normalde Avrupa, Asya ve Afrika’yı birbirine bağlayan yoğun havada trafiğinin görüldüğü bölgede havada sahaları kapatıldı ya da neredeyseymiş tamamlanmış boşaldı.

Ortadoğu, uzunluğu menzilli uçuşların merkezinde mekan alarak Doğu ile Batı arasında köprü işlevi görüyor. Hava sahasının kapanması ise bu köprünün çökmesi manaına geliyor.

UÇUŞLAR KUZEYE VE GÜNEYE SIKIŞTI

Uzmanlar, Ortadoğu havada sahasını “yüksek kapasiteli tek köprü” olarak tanımlıyor. Bu köprü kapandığında trafiğin tamamlanmış ortadan kaybolmadığını, kuzey ve güneydeki kısıtlı koridorlara yöneldiğini belirtiyor. Bunun sonucu olarak seçenek rotalarda vahim yoğunluk ve gecikmeler yaşanıyor.

Havayolları istedikleri rotadan uçamıyor. Her ülkenin havada sahasını kullanavakıf oldu için müsaade alınması lüzumiyor. Yeni rotalar hesaplanıyor, yakıt yüklemeleri artırılıyor, ekipler yeniden başlıkmlandırılıyor. 

UZAYAN ROTALAR, ARTAN MALİYETLER

Uzun menzilli uçuşlar zaten olası güzergah değişikliklerine karşı ilave yakıt taşıyor. Ancak kalıcı sapmalar, uçuş süresini saatlerce uzatabiliyor. Bu da ilave yakıt tüketimi, ilave mürettebat ihtiyacı ve bazı durumlarda yakıt ikmali için ara iniş manaına geliyor.

Özellikle uçuş menzilinin aşılması halinde yakıt molası güçunlu hale gelebiliyor. Bu şart hem iniş-kalkış maliyetlerini hem da operasyonel giderleri artırıyor.

Kısa vadede yolcuların anilik tek biletleri bedel artışıyla karşılaşması beklenmiyor. Ancak buhran uzarsa havayollarının çoğalan maliyetleri biletleri fiyatlarına yansıtması kaçınılmaz görülüyor.

Sadece bu günaydın binden fazla uçuş iptal edildi, binlerce yolcu iptallerden tesirlendi.

MAHSUR KALAN UÇAKLAR VE MÜRETTEBAT

Krizin tesirleri yalnızca yakıtla sınırlı değil. Bölgedeki birçok uçak ve mürettebat bulundukları noktalarda mahsur kaldı. Bu durum, dünyanın başka bölgelerinde dahi uçuş aksaklıklarına yolda açabiliyor.

Havayolları yedek ekipleri devreye alıyor, uçak değişimleri yapıyor ve bazı seferleri iptal ederek ağı yeniden dmaniemeye çalışıyor. Mahsur kalan kadro otellerde konaklatılırken, havada sahasının ne zamanlar ve hangi ölçüde açılacağı belirsizliğini koruyor.

BİNLERCE UÇUŞ İPTAL EDİLDİ

Uçuş takip platformu FlightAware verilerine göre salı sabahı itibarıyla binden fazla uçuş iptal edildi. Pazar ve pazartesi günlerinde gerçekleşen iptallerle birlikteki sayı birkaç bini buldu.

Birleşik Arap Emirlikleri’nde 20 binden fazla yolcu iptallerden tesirlendi. Devlet medyasına göre otellerden, seyahatleri edemeyen yolcuların konaklamalarının uzatılması istendi. Dubai ve Abu Dabi’deki havalimanlarının İran saldırılarında zarar gördüğü bildirildi.