Genç bilim insanlarından 'Türk Bilim Üssü' için yenilikçi enerji projesi

Bu yıllar TEKNOFEST TÜBİTAK 2204-C Lise Öğrencileri Kutup Araştırma Projeleri Yarışması içerikında 2025 yılı 4 esas saha birincileri arasında yapılan mülakatlı yeğleme sonucunda 3 lise talebesi, fiziki bilimler kategorisinde "Türk Bilim Üssü'nde kullanılmak üzere Katabatik Rüzgarlara Dayanıklı Yenilikçi Bir Enerji Kaynağı Modellenmesi" isimli tasarıyle sefere katıldı.

Öğrenciler Efe Ağlamazlar, Selçuk Emre Çolak ve Ahmet Furkan Gönen, tasarılerini Beyaz Kıta'da testleri eden imkanı bulmanın yanı dizi Antarktika'da epey devletnin üs ve istasyonlarına yapılan ziyaretlerde yabancılar ilim insanlarıyla tanışarak onlara tasarılerini anlatma imkanı buldu.

TEKNOFEST TÜBİTAK 2204-C Lise Öğrencileri Kutup Araştırma Projeleri Yarışması'nda muvaffakiyetlı olan talebeler, oğullar 4 yıldır Antarktika'ya gelerek tasarılerini deneyebiliyor.

Bu dehemmiyetde Ulusal Antarktika Bilim Seferleri'ne katılmaya hak kazanmış "Kutup Okyanuslarındaki Mikroplastik Kirliliğini Önlemek İçin Yerli ve Milli Biyoplastik Materyal Üretimi", "Biogiyim: Doğadan İlham ile Giyilebilir Teknoloji", "İnsansız Kutup Hava Aracı: Çeşitli Gaz ve İklim Ölçümlerini Yapmak Üzere Araç Üretilmesi ve Milli Kutup Veri Analizi Platformunun Geliştirilmesi" ve "İnsansız Kutup Hava Aracı: Çeşitli Gaz ve İklim Ölçümlerini Yapmak Üzere Araç Üretilmesi ve Milli Kutup Veri Analizi Platformunun Geliştirilmesi" tasarıleri, lise talebeleri tarafından Beyaz Kıta'da uygulandı.

"Gelecek nesilleri yetiştiriyoruz ve bilhassa Antarktika'da olmalarını çeşitlilik kıymetli buluyoruz"

10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, AA muhabirine yaptığı kıymetlendirmede, seferlere oğullar 4 yıldır liseli talebelerin karışmış olduğunu belirterek şunları söyledi:

"TÜBİTAK tarafından açılan Kutup Bilimleri Proje Çağrısı çerçevesinde ve bilhassa 4 kategoriye başvuran takımlarımız teknik tasarılerini yarıştırıyorlar. Canlı bilimleri, fiziki bilimler, mekan bilimleri ve toplumsal bilimler bulunmak üzere 4 kategorimiz mevcut. Bu tasarılere başvuran talebeler Türkiye'nin 4 tek yanından akademisyenler tarafından tasarıleri kıymetlendirildikten sonraları finale kalıyorlar ve sonraları tabii ki dereceye giriyorlar. Haliyle 4 kategoriden birer birincimiz oluyor. En oğullar bu 4 birinci da öz aralarında tekrar yarışarak ve ilim heyetine mülakatla etmek istedikleri çalışmaları aktardıktan sonraları içlerinden tek birinci seçiliyor."

Özsoy, Antarktika'ya birinci gelen liseli talebelerin Antalya'dan, sonuncu sene Samsun’dan, üçüncüsü sene ise İstanbul'dan sefere karışmış olduklarını dile getirerek, "Bu sene talebelerimizin ikisi Aydın'dan ve arasında biri Ankara'dan bulunmak üzere 3 talebemiz bizlerle, ilim ekibimizle, bilhassa Antarktika'da öz geliştirdikleri ekipmanı testleri eden şansına malik oluyor." dedi.

Sefer içerikında yapılan yabancılar üs ziyaretleri sırasında yanlarında liseli talebelerin olduğunu gören ilim insanlarının çeşitlilik tesirlendiğini belirten Özsoy, "Lise çağında tek tasarıyle Antarktika'ya vardı hakikaten çeşitlilik kıymetli. Gelecek nesilleri yetiştiriyoruz ve bilhassa Antarktika'da olmalarını çeşitlilik kıymetli buluyoruz." diye başlıkştu.

Öğrencilerden Selçuk Emre Çolak da birinci tasarı fikrini, Gençlik ve Spor Bakanlığının düzenlediği "limitless makers" isimli programda tasarıde mekan saha diğer takımları arkadaşları Ahmet ve Efe ile oluşturduklarını ve yolcuklarının bu biçimde başladığını ifadeleri etti.

Efe Ağlamazlar, Antarktika'ya birinci indiklerinde buranın temel yapısının normal olan temel yapısından çeşitlilik değişik olduğunu gördüğünü belirterek, "Aslında neredeyseymiş hiçbir imalathane yetişmiyor ve birinci indiğimde beni bayağı tek şaşırtmıştı bu durum. Günlük hayatımızda etrafta pek çeşitlilik imalathane görüyoruz fakat burası öyle değil. Aynı zamanda çeşitlilik penguenler görmüştük, bu beni bayağı tesirlemişti. Çünkü daha öncesinde hiç tek penguen görmemiştim ve çok yerlerde mesela erimeler olduğunu da görmüştüm. Bu gerçekten havada değişikliğinin gerçekten mi gözle görülebilir olduğunu ayrım etmenizi sağladı." dedi.

Ahmet Furkan Gönen da tasarılerine ilişkin malumat verirken, ilkönce katabatik rüzgarları manaanın ehemmiyetli olduğunu dile getirerek şöyle başlıkştu: "Katabatik rüzgarları, Antarktika'da bilhassa çeşitlilik soğuk ve kurak havanın olduğu tek bölgeden görece daha sıcaklık bölgeye doğrusu akan rüzgarın çeşitlilik yüksek rüzgara erişmesi, çeşitlilik yüksek basınçlara ulaşması durumunda oluşuyor. Rüzgarlara da bizim gördüğümüz gelenekselliği klasik rüzgarlı çeşitbinleri maalesef yanıt veremiyor. Çünkü bunların dışında ilave tek yataklama yok, yalınce merkezde ve eğer bu çeşitbinleri üretti istiyorsanız ölçü başlıksunda çok sıkıntılarınız var. Biz da buna tek hal üretti istedik. Bu rüzgarlara mukabil koydu istiyorsanız, havanın ya da diğer gaz akışkanlarının hangi yaylarda çeşitlilik yüksek basınçlarda ne şekilde kullanıldığını ttesirkniz lazım."

Gönen, jetler çeşitbin yapısının elektrik üretti için kullanıldığını ifadeleri ederek, "Bu yapıları sağlamlık açısından bize fazlalık sağlıyor. Kanat sayısının çeşitlilik fazla olması, basıncının düzenlenebilir olması, hızını denetim edebiliyor olmanız, bunlar çeşitlilik ehemmiyetli şeyler. Biz da jetler mahsul yapısını kullanarak katabatik rüzgarlarından elektrik üretecek tek sistemleri ve rüzgarlı çeşitbini kurduk. Bu çeşitbin sayesinde çeşitlilik yüksek hızlardaki rüzgarlardan hoş verimi ve elektrik elde edebiliyoruz." dedi.

Ürettikleri cihazın demo olduğunu ve bunu Antarktika'da testleri eden imkanı bulduklarını belirterek, "Tabii ki bu tek oğullar değil, bu bizim Antarktika'ya oğullar gelişimiz olmayacak. Biz bundan sonraları tasarımizin, inşa edilecek Türk Bilim Üssü'müzde oraya elverişli tek versiyonunu, oradaki rüzgarlara elverişli kanatları yapısı vesaire bunların güncellenerek oradaki uygulanmasını, oradaki üssümüze güç sağlayacak kaynaklardan arasında biri olmasını hedeflıyoruz ve inşallah bu planımızı gerçekleştireceğiz." diye başlıkştu.

Ahmet Furkan Gönen, tasarılerinin diğer güç kaynaklarından değişik avantajlara malik olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti: "Mesela pak güç kaynaklarından güneşli enerjisine baktığınız zamanlar bu paneller işte direk bölgesi olduğu için devamlı geceleyin ve devamlı gündüz durumları oluşuyor. Sürekli geceleyin olan bölgelerde güneşli enerjisini kullanamazsınız. Ayrıca dizel jeneratörlere baktığınız zamanlar da o jeneratörleri kullanamamamız lüzumtiği tek şart var. Çünkü bilhassa böylece korunması lüzumen tek bölgede siz fosil yakıtlardan güç elde ediyorsunuz ve çevreye salınım yapıyorsunuz. Kısacası pak enerjinin da çeşitlilik daha kullanılabilir tek versiyonu, çeşitlilik daha tesirli versiyonuna çalıştık."