Ekonomiye kadın gücü şart: Gidilecek çok yolumuz var!

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı İstatistiklerle Kadın verisini aktartı. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) neticelarına göre 31 Aralık 2025 önemli itibarıyla, kadınlar insanlar 43 milyon 32 binlerce 734 kişi, adam insanlar 43 milyon 59 binlerce 434 şahıs oldu. Diğer tek ifadeyle, toplamı nüfusun oran 49.98’ini kadınlar, oran 50.02’sini ise erkekler oluşturdu. Kadınlar ile erkekler arasındaki bu oransal denge, kadınların daha uzunluğu yaşaması nedeniyle, 60 ve daha yukarıya yaş grubundan itibaren kadınların lehine değişti. Kadın nüfusun oranı, 60-74 yaş grubunda oran 51.9 iken 90 ve üzeri yaş grubunda oran 69.7 oldu. Genel olarak kadınların erkeklerden daha uzunluğu yaşadığı ve doğuşta beklenen yaşam süresi farkının 5.2 yıllar olduğu görüldü.

Eğitim süresi uzadı

Ulusal Eğitim İstatistiklerine göre; 25 yaş ve üzeri nüfusun vasat eğitimleri süresinin yıllara göre arttığı görüldü. Türkiye geneli için 25 yaş ve üzeri nüfusun vasat eğitimleri süresi 2011 yılında 7.3 yıl, kadınlarda 6.4 yıl, erkeklerde 8.3 yıllar iken, 2024 yılında Türkiye genelinde 9.5 yıl, kadınlarda 8.8 yıl, erkeklerde 10.2 yıllar oldu. Yüksekokul ve fakülte, yüksek ruhsat ve doktora mezunu olan 25 ve daha yukarıya yaştaki nüfusun toplamı insanlar içindeki oranı, 2024 yılında oran 25.2 oldu.

Hanehalkı İşgücü Araştırması neticelarına göre 2024 yılında 15 ve yukarıya yaştaki nüfusun işgücüne katılma oranı oran 54.2 oldu. Bu nispet kadınlarda oran 36.8, erkeklerde ise oran 72. İşgücüne katılma oranı eğitimleri durumuna göre incelendiğinde, kadınların eğitimleri seviyesi yükseldikçe işgücüne ilave katıldıkları görüldü. Okuryazar olmayan kadınların işgücüne katılma oranı oran 14.6, lise altı eğitimli kadınların işgücüne katılma oranı oran 27.5, lise mezunu kadınların işgücüne katılma oranı oran 38.5, mesleki ya da teknikleri lise mezunu kadınların işgücüne katılma oranı oran 43.8 iken, yükseköğretim mezunu kadınların işgücüne katılma oranı oran 68.7 oldu.

Kadınlarda birinci nikah yaşı 26

Resmi olarak birinci evliliğini 2025 yılında yapmış olan kadınların vasat evlenme yaşı 26 iken erkeklerin 28.5 oldu. Ortalama birinci evlenme yaşının en yüksek olduğu il, kadınlarda 29.6 yaş, erkeklerde 32.4 yaş ile Tunceli oldu. En alçak olduğu il ise kadınlarda 23.7 yaş ile Kilis, erkeklerde 26.4 yaş ile Şanlıurfa oldu. 2024 yılında kadınların oran 38.3’ünün kendilerinden daha yüksek eğitimli erkeklerle nikahlı olduğu görüldü. Eşlerinden daha yüksek eğitimli olan kadınların oranının oran 17, eğitimleri seviyeleri benzer olan eşlerin oranının ise oran 43.3 olduğu belirleme edildi.

Çalışan anne oranı oran 27

■ 2024 yılında 15 ve daha yukarıya yaştaki nüfusun iş oranının oran 49.5 olduğu görüldü. Bu nispet kadınlarda oran 32.5, erkeklerde ise oran 66.9 oldu. En yüksek kadınlar iş oranı, oran 39.3 ile TR61 (Antalya, Isparta, Burdur) bölgesinde, en alçak kadınlar iş oranı ise oran 20.9 ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde gerçekleşti. En yüksek adam iş oranı, oran 72.3 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesinde, en alçak adam iş oranı ise oran 59.0 ile TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) bölgesinde görüldü.

■ Hanesinde 3 yaşın altındaki çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki bireylerin iş oranı 2024 yılında oran 60 oldu. Bu nispet cinsiyete göre incelendiğinde ise kadınlarda oran 26.9, erkeklerde oran 90.9 olarak kaydedildi.

Mesleklere göre dağılım nasıl?

KADIN BÜYÜKELÇİ YÜZDE 28.4: Dışişleri Bakanlığı verilerine göre; kadınlar büyükelçi oranı 2025 yılında oran 28.4, adam büyükelçi oranı oran 71.6 oldu.

KADIN MİLLETVEKİLİ YÜZDE 19.9: TBMM verilerine göre 592 ulusvekilinden 118’i kadın, 474’ü erkek. Yanş kadınlar ulusvekili oranı oran 19.9.

KADIN PROFESÖR YÜZDE 34.9: Yükseköğretimde vazifeli profesörler içerisindeki kadınlar hoca oranı 2024-2025 öğretim yılında oran 34.9 oldu. Kadın doçent oranı ise oran 43.3.

YÖNETİCİ KADIN YÜZDE 21.5: Üst ve vasat düzey icra pozisyonundaki kadınlar oranı 2024 yılında oran 21.5 olarak kaydedildi. Borsa İstanbul’da yöntem gören en muazzam 50 şirketin idare kurulu üyelerinde kadınlar üye oranı 2025 yılında oran 18.3 olarak görüldü.