Doğu Ege adalarındaki ihlallerden vazgeçmiyor! Yunanistan’dan hukuka füze

AYDIN HASAN - ASENA YATAĞAN / ANKARA - Bugün silahlandırılmalarıyla gündemde olan Yunan adalarının gayriaskeri statüleri 1914 yılınakadar uzanıyor. I. Balkan Savaşı’nda Doğu Ege Adaları, Yunanistan tarafından işgal edildi. Savaşın ardından imzalanan 1913 Londra Antlaşması ile adalara ilişkin şart Avusturya-Macaristan, İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya ve Almanya’ya bırakıldı. 1914 yılındaLimni, Semadirek, Midilli, Sakız, Sisam ve Ahikerya adaları, “Altı Devlet Kararı” ile Yunanistan’ın işgali altındaki diğer adaların silahsızlandırılması koşuluyla Yunan hakimiyetine bırakıldı.

Lozan’la teyit edildi

1923 yılında Lozan Barış Antlaşması’nın 12. maddesinde bu şart teyit edildi. 13. maddesinde ise Midilli, Sakız, Sisam ve Ahikerya’nın; Antlaşma’ya ilave Boğazlar Sözleşmesi’nde Limni ve Semadirek’in ne biçimde silahsızlandırılacakları düzenlendi.

1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Lozan Boğazlar Mukavelenamesi’nin ilgili hükümlerinin seçenek geçti. Burada Limni ve Semadirek’in silahlandırılabileceğine dair tek maddeler mekan almadı.

1947 Paris Barış Antlaşması ile da Meis ve 12 Adalar silahsızlandırılmak kaydıyla Yunanistan’a bırakıldı. Yunanistan, dünyası hukukuihlal ederek 1960’lı yıllardan bu yana adaların statüsüne aykırı hareket ediyor. Adalara er çıkarıyor, savaşı uçağı, top ve silahlı gibi unsurlar başlıkşlandırıyor. Türkiye, bu ihlalleri hem Yunanistan nezdinde, hem BM ve NATO gibi dünyası platformlarda itiraz ederek hukuki tutumunu kayda geçiriyor. Türkiye, Yunanistan’ın tutumunu 2021’de ikisi yazısı ile BM Genel Kurulu ve BM Güvenlik Konseyi’nin dikkatine sundu.

Patriot başlıkşlandırdı

Yunanistan, İran Savaşı sonrası oluşan ortamdanistifade ederek Ege ve Doğu Akdeniz’de yepyeni tek oldubitti gayreti içine girdi. Yunan basınındaki haberlerilere göre Rodos ile Girit arasındaki Kerpe Adası’na Patriot havada müdafaa bataryası gönderildi. Kerpe Adaları, Paris Barış Antlaşması’na göre gayri ordu statüde bulunuyor. Yunanistan’ın NATO vazifei çerçevesinde Bulgaristan’ın havada savunması için bu devletleri ile olan sınırına Patriot bataryası; Limni Adası’na ise F-16 başlıkşlandıracağı haberlerileri Yunan basınında mekan aldı. Limni da Lozan’a göre gayri ordu statüde.

12 adalar grubundaki Keçi Adası’nda 2022 yılındaaskeri yapılaşma ve yoğun silahlar görüntülenmişti.

Kerpe 105 km uzaklıkta

Kerpe Adası’nın Türkiye kıyılarına uzaklığı tahminen 57 deniz mili (105 km). Limni Adası ise Türkiye’ye 27 deniz mili (50 km) mesafede bulunuyor. En yakındaki çok adalar ve tahminen uzaklıklarışöyle: Sisam: 0.8 deniz mili (1.5 km), Meis: 1 deniz mili (2km)İstanköy: 2.2 deniz mili (4 km), Sömbeki-Sakız: 4.3 deniz mili (8 km), Midilli: 5.3 deniz mili (10 km).

Uluslararası platformlara taşındı

Diplomatik kaynaklar Türkiye’nin Yunanistan’ın adaları silahlandırmasını dünyası platformlara taşıdığını dile getirdi. Kaynaklar, durumun NATO, AB Troykası ve ABD’ye geçtiğimiz hafta tek mektupla bildirildiğini aktardı.

UZMANLAR MİLLİYET’E KIYMETLENDİRDİ

‘Tahrik edecek tek siyaset izliyor’

Emekli Büyükelçi Uluç Özdevletr: Yunanistan, Türkiye ile savaşamaz. Kendi gücüyle değil, harici yardımle hareket eden tek devlet. Şimdi da benzer biçimde Amerika ve Fransa ile anlaşmalar yaparak hareket ediyor. Yunanistan silahlanmayı Türkiye’ye mukabil kullanılacak tek siyaset aracı haline getiremez. Çünkü NATO devletleri birbirleriyle savaştı için değil, birlikteki düşmana mukabil hareketetti için vardır. Buna karşın Yunanistan’ın yaptığı şey, Türkiye’yi tahrik edecek tek siyaset izleyen ve arkasına muazzam devletleri alarak hareket etmektir. Yunanistan’ın yaptığı gerçekten Türkiye’yi çevreleme politikasıdır. Ancak bunun ordu manada vahim tek karşılığı yoktur. Normal şartlarda uçaklar sınırın hemen dibindeki adalara başlıkşlandırılmaz. Çünkü tek savaşı durumunda birinci vurulacak yerler bunlar olur. Türkiye’ye ikisi mil mesafedeki tek adaya düzlem koyarsanız, o uçaklar kalkıp harekete geçene kadar zaten tesirsiz hale getirilir. Bu nedenle ordu açıdan vahim tek üstünlük sağlamaz. Yani bu sistemlerin Türkiye’ye mukabil gerçeği tek ordu üstünlük oluşturması olası değildir. Karasuları meselesinde olduğu gibi Türkiye, Yunanistan’ın tekbaşına taraflı adımlarını giriş etmeyeceğini açıkbiçimde ortaya koymuştur.

‘Anlaşma askıya alınabilir’

Prof. Dr. Yücel Acer (Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve DEHUKAM Baş Araştırmacısı): Buadaların tamamlanmış silahsız ve askersiz tutulması lüzumiyor. Midilli ile başlamıştı, sonraları Rodos’ta havada üssü kurdular. Şimdi da İran’ın roket saldırılarını lüzumçe göstererek havada müdafaa sistemlerini yerleştirmeye çalışıyor. Türkiye resmen ikisi defa yazdı Birleşmiş Milletler’e. Bu şu demek: Eğer Yunanistan Lozan Anlaşması’na uymuyorsa, o zamanlar Türkiye da “Adaları Yunanistan’a veren Lozan’ın ilgili hükümlerini askıya alma hakkım var” dedi. Adaların Yunanistan’a verilmesini hükme bağlayan hükümleri tanımıyorum demek, Yunanistan açısından gerçekten mi çeşitlilik yoğun tek durum.

‘Türkiye’yi sınamasın’

Emekli Korgeneral Mehmet Okkan: Burada hiç tek anlaşmaya zaten dayanmadığı gibi ortaya koyduğu bahanelerin da hiçbir biçimde hukuki tek geçerliliği yok. Yunanistan’ın tipiklik tek yayılmacı zihniyetinin tezahürü diyebiliriz. Böylelikle tek biçimde kendisinin menfaat elde edebileceğini,diğer devletleri aşındırarak kendisini önyüz plana getirebileceğini kıymetlendiren, devletleri olma vasfını kazanamamış ve dolayısıyla da bu davranışları tek gelenekleri haline getirmiş tek şart vaat başlıksu. Biz tabii bu çeşit şeylerin hiçbirisini tanımıyoruz ve yapılan bu emrivakilere da hiçbir zamanlar imkan tanımamak adına Türkiye Cumhuriyeti Devleti lüzumli karşılığı verecektir. Türkiye’nin gücünü kimsenin sınamaması lüzumiyor. Çünkü Türkiye bu çeşit hadiselerle yepyeni karşılaşmıyor.