Dışişleri Bakanı Hakan Fidan en olumsuz senaryoyu açıkladı: 'Türkiye kendi her zaman korur'

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milliyet gazetesi Ankara Temsilcisi Didem Özel Tümer'in da katıldığı medya kuruluşlarının Ankara temsilcileriyle düzenlenen iftar programında dünyası gündemdeki oğullar gelişmeleri kıymetlendirdi. Bakan Fidan açıklamaları şu biçimde:

" Gelişmeler, hem bölgemizin geleceğini hem da dünyası istikrarı riske atabilecek nitelikte. İran’ın bölgedeki Arap devletlerinde bulunan ABD üslerini direkt hedefleri alması, atılan adımların daha muazzam tek mahalli asayiş krizine dönüşme ihtimalini artırıyor. Bir diğer başlıkları da Hürmüz Boğazı. Boğazın kapanması, dünyası maliye ve güç piyasalarında vahim dalgalanmalara yolda açabilir. Bu da ABD’yi kısa sürede tek biçimde netice almaya güçlayabilir. Öte yandan, birinci aşamada saldırıların İran’ın bölgedeki yardımcı unsurlarında çeşitlilik belirgin tek hareketlenmeye yolda açmadığını görüyoruz. Ama Hizbullah tarafında çok hareketlilikler oldu. İran halkı içinde, “rejim değişikliği sonucunu doğuracak” ölçekte tek dalgalanma ise şu an için görünmüyor. Mevcut şartlarda en negatif olayörgüsü şu: Çatışmanın tırmanarak sürmesi ve İran’la birlikteki hepsi bölgeyi içine çeken tek istikrarsızlık ortamının oluşması. Bunun yanında güç boyutu var. İran’dan tabii gaz akışının kesilmesi ya da Körfez devletlerinden güç ithalatında vahim tek aksama yaşanması, dünyası ölçekte güç arz güvenliği açısından ehemmiyetli tek riskler doğurabilir. Bu meselenin askeri, güvenlik, siyasi, ekonomik ve güç boyutlarını değişik ayrı çalışıyoruz; olası senaryolara göre atılabilecek adımlar bağlı hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Bizim ilköğretim isteğimiz, talebimiz net: Karşılıklı saldırılar tek an evvel dursun ve yeniden diplomasiye dönülsün. Bunu da bütünü görüşmelerimizde noksan biçimde vurguluyoruz.

Netanyahu tabii ki İran diye tek tehdidin ortadan kalkmasını istiyor tamamıyla hem bugünden için hem ileriki için. Tehdidi ne olarak tanımlıyordu, İran’ın malik olduğu yetenekler olarak tanımlıyordu. Şimdi yeteneklerin da ötesine geçip rejimin kendisi olarak tanımlıyor. Rejim değişikliği hedefi var. Savaş, bizim olmasın diye uğraştığımız husustu. Bunun mücadelesini verdik. Yaratıcı çözümler da sunduk açıkçası. Hatta savaşın başlangıcını geciktirmiş da olduk. Aslında savaşı daha erkenden başlayacaktı, bizler dahaaz daha geciktirmiş olduk bu çabalarla. Belki tek neticeye ulaşabilirdi ama önceki metote dönmeyi yeğleme ettiler. Yine müzakerenin ortasında bu savaşı başladı. İranlılar, müzakerenin ortasında savaşı başlaması meselesini tek biçimde gerçekten diplomasinin ihanete uğraması olarak da nitelendiriyorlar. Bundan sonraları ne olacağına vahim biçimde ttesirk etmek lazım. Tabii işte saldıran kuvvetlerin niyetine ttesirk etmek lüzumir. Bence, İsrail ve ABD, İran'ı ilerisi için da tehditleri oluşturacak tek İran bulunmaktan çıkartmak isteyeceklerdir. Şimdi İran da bedel üretti için gayret harcıyor. O da Körfez’deki güç hedeflerini bombalayarak halihazırda bedel üretiyor. Açıkçası bu bedel ne kadar daha devam eder, ne olur ona bakacağız. Ama İran'ın beklediği yanıt gelmeyecek gibi... İran hani buraları bombalayarak bunlar da Amerika'ya versiyonu yapsınlar, savaşı durdursunlar falan diyecek ama o olmayacak gibi. İran'ın elinde, bilmiyorum ne kadar kaldı… Ancak İran, roket ve dronlar ile İsrail'i gerçekten mi rahatsız edebilir, bunları vahim tek biçimde kullanırsa.

Şimdi bölgede birinci savaşta da buna benzer tek kıpırdanmanın emaresini görmüştük. Şimdi tek kımıldama olur mu olmaz mı, bunu sıkı takip ediyoruz. Yani değişik çizgideki Kürt grupların tek araya gelerek tek ittifak kurduklarını, müşterek açıklamalar yaptıklarını da görüyoruz. Bunları tabii ki sıkı takip ediyoruz. Bunlar rejimle ne kadar savaşacaklar, bulundukları yerdeki diğer etnisitelerle ne kadar savaşacaklar, ne olacak, neyi hedefliyorlar, nereden ne çıkar, hepsini takip ediyoruz, çözümleme ediyoruz. PKK, bilhassa bulundukları devletlerdeki zayıflıklardan, bölünmüşlerden istifade eden tek yapıları bütünü terörü örgütleri gibi. Terörsüz Türkiye'yle alakalı bilhassa halihazırda Meclis’te devam eden tek aşama var, Komisyon raporunu tamamladı. Bundan sonraları artık siyasi partilerin öz aralarındaki uzlaşmaları, fikirleri, uyumları… Ne çeşitden hükümlar alacaklar?.. Artık o biçimde tek münazara zemini olacak. Ama bizim gördüğümüz, tabii Terörsüz Türkiye’nin olması için terörsüz bölgenin olması lüzumiyor, bunu hep teknikleri dili dahaaz düzeltti için istimal etmek güçunda kalıyoruz. Terörsüz bölgeler meselesi dahaaz Suriye'yi, Irak'ı, İran'ı ilgilendiren tek husus. Buralardaki denklemde örgüt kendiliğinden iradesi koymadığı sürece, Terörsüz Türkiye'de belli adımları atılan olası olmuyor. Yakından takip ediyoruz. İçerideki siyasal aşama değişik tek başlık. Onu bir dediğim gibi, halihazırda siyasi partiler raporu aldılar. Bakıyorlar, kendileri da herhalde tek şart verecekler. Yeni dehemmiyetde göreceğiz bakalım.

Kuzey Kıbrıs için çeşitlilik fazla riskler olduğunu düşünmüyorum an itibarıyla. Güney'de da riskin kısıtlı olduğunu düşünüyorum, çeşitlilik sınırlı. Sivil tesisler için çeşitlilik fazla tek şeyler olmayabilir.

Tabii biçimsel olarak deklere etmiyorlar ama bölgeler devletlerinin İran’a karşılık verdiğine dair çok iddialar var. Bu iddiaları bizler da duyuyoruz. Bu doğrusu da olabilir.

İran başlıksundan özerk olarak başlıkşuyorum: Türkiye kendini her arasında biri zamanlar korur. Bunun için lüzumli iradeye da yeteneğe da sahibiz.

Tüm muyanlışplarımızla lüzumli girişimleri hassasiyetle sürdürüyoruz. Sükûnetin sağlanması ve yeniden tek sulh ortamı oluşması için şiddetli tek gayret içindeyiz. İran’da ve yaygınlaşan olarak bölgemizde istikrarın korunması kritik. Bu nedenle çatışmaların tek an evvel bitmesi ve diplomatik sürecin başlaması lüzumtiğini her arasında biri imkanta söylüyoruz. Burada gerçekten tekbaşına katmanlı mülakat yok, çeşitlilik katmanlı mülakat var. Birincisi savaşan tarafları tekrar masaya getirebilir miyiz? Saldıran taraf saldırısını ne zamanlar durduracak ya da durdurmaya hazır? Minimumu bunun, onları tatmin edecek tek ordu yetersizliğe ulaştırmak. Minimum savaşı durdurma şartı… Maksimumu da idare değişikliği. Yani, savaş, en erkenden ilköğretim ordu kabiliyetlerin yok. edilmesi ya da tesirsiz hale getirilmesiyle, en geç ise İran’da tek idare değişikliğiyle sona erebilir. Bu minimum şartın gerçekleşmesi belli tek süre, belli tek ordu ameliyat silsilesi isteyecek. İran genişliği tek coğrafya. Füze sistemleri, radar sistemleri, havada müdafaa sistemleri, elektronik harp sistemleri, deniz kuvvetleri çeşitlilik yere dağılmış. Avrupalılarla çok gündür başlıkşuyoruz, Kaja Kallas aradı, sordu. Bugün Fransa aradı, çeşitlilik uzunluğu başlıkştuk. Şimdi Alman başlıkşmak istiyor. Merz Cumhurbaşkanımızla başlıkştu. Ursula von der Leyen aradı benzer biçimde. Barış istiyorsanız, beraber çalışalım. Onları tek harekete sevk ediyoruz. Şu anda Körfez devletleri vahim tek durumla mukabil karşıya. Ummanlıyla başlıkşuyoruz. Orada, Umman da hala olan tek şeyler yapmaya çalışıyor. Amerikalılarla başlıkşuyoruz.

Bir yandan diplomatik hal için temaslarımız sürüyor, tek yandan da anlaşmazlık bölgelerindeki vatandaşlarımızı sıkı izliyoruz. Şu esas kadar olaylarda yaralanan ya da hayatını kaybeden hiç tek vatandaşımız yok. İran’da, çifte vatandaşlar dâhil, tahminen 20 binlerce civarında vatandaşımız bulunuyor. İran’la olan üçüncüsü hudut kapımızdan hem Türk vatandaşlarımız hem da üçüncüsü devletleri vatandaşları devletmize şu an itibarıyla sualnsuz biçimde geçişleri yapabiliyor. Çağrı merkezimiz var, Başkonsolosluklarımız, Büyükelçiliklerimiz, işte Konsolosluk işleri ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü diğer 24 zaman çalışıyoruz. Her saatte tek bildiri alıyoruz. Şu anda gerçekten can güvenliği açısından çeşitlilik muazzam tek sıkıntı yok ama bilhassa Dubai'de tatilde bulunan vatandaşlarımızın geri dönüşünde tek sıkıntı oldu nedeniyle Suudi Arabistan dışında havada sahası kapatılmış durumda. Dünden itibaren Suudi Arabistan zannediyorum açtı havada sahasını. Riyad üzerinden, Cidde üzerinden uçakla gelebiliyor bizim vatandaşlarımız. Bir da oradaki yaşayıp çalışanlar var. Tatilde olanlar çeşitlilik fazla olmayabilir. Onlarla yakındaki haberlerileşme, haberleşme halindeyiz. Bizim Konsolosluk Çağrı Merkezimize hepsi bölgeden 1500 vatandaşımız ulaşarak malumat istek etti.

Biz geçen Haziran Savaşı'ndan itibaren Dışişleri’nin koordinasyonunda ilgili birimlerle koordine toplantısı yapıyoruz. İçişleri, AFAD, Kızılay, Savunma, MİT… Her çeşitlü plmanaayı yapıyoruz. Bu başlıkda halkımız müsterih olsun. Gerekli imkanlara ve plmanaalara sahibiz. Şu anda İran öz vatandaşlarını sınırdan çıkarmıyor. İran müsaade vermiyor şu anda. Dolayısıyla İran'dan kimse gelmiyor halihazırda bize. Ama halihazırda İran halkı, tek evvelki savaşta da gördük, 12 gün-13 gün boyunca olan hiçbir şeyler yapmadılar.

Tabii ki kötü tesirliyor, kötü tesirleyecek. Şimdi İsrail Gazze'ye antre çıkışları durduruyor, biliyorsunuz savaştan dolayı ve vurulan diğer devletler da bizim Gazze'de beraber çalıştığımız devletler, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Ürdün vesaire bunlar, hepsi beraber çalıştığımız devletler. Mısır hariç, şuanda bu devletlerin başında diğer ivedi ateşleri var ve ister istemez gündemleri değişiyor.

Filistin meselesinde, evvel da söyledik, her arasında biri çeşitlü platforma hayır sağlama irademiz var. İnsani yardımlar baştan beri devam ediyor, herhalde bizden ilave veren olmadı. Dolayısıyla bizim tek da ayrıyeten nakdi deklarasyona girmemize lüzum yok, ayni hayır devamlı yapılıyor. Onun dışında Uluslararası Barış Gücü ile alakalı halihazırda oluşan kompozisyonda hali hazırda bizden tek istek olmadı. İnsani hayır başlıksunda oldu. Bunu da yapıyoruz.

İsrail belli yeteneklere civardaki devletlerin kavuşmasını istemez. Şu anda o modda gidiyor. Bakalım bu mücadeleler devam edecek. Herkes öz elindeki kartı tek biçimde oynayacak. Ara seçimden evvel CAATSA’dan tek netice eldeetti için çalışılıyor. Biz siyasi adımları attık. Göreceğiz.

Avrupalılar bunu öz aralarında daha çok, ileri müdafaa sanayii alanında ileri göçeşitdüler biliyorsunuz, SAFE gibi. Biraz daha işte Amerikan müdafaa sistemlerinden özerk hale gelelim ama NATO'nun dışında NATO birliklerinin olmadığı, Avrupa'nın öz birlikleri ile tek şeyler yapmaya ilişkin içeriklı tek çalışmalar ve planlayan halihazırda yok. Arayışlar var, tartışmalar var. Biz da tartışmaları sıkı takip edip ediyoruz. Gerekli yerlerde lüzum bizler lüzum diplomatlarımız müdahil oluyoruz. Bizim duruşumuz, Cumhurbaşkanımızın duruşu bu: Kendi mahallemizde tek şekillenme olacaksa bizler da bunun içerisinde hep beraber olmaya hazırız."