CSO evrenin varoluşunu müzikle anlatan "Kozmik Senfoni"nin Türkiye prömiyerine hazırlanıyor

YASEMİN KALYONCUOĞLU - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası (CSO), deneysel besteci, müzisyen Mehmet Ünal'ı sayısal enstrümanlarıyla sahnesine başlıkk ederek, sanatçının öz bestesi Kozmik Senfoni'nin Türkiye prömiyerini yapmaya hazırlanıyor.

CSO, deneysel besteci Mehmet Ünal'ın evrenin sesini sayısal enstrümanlarla duyurmaya çalıştığı Kozmik Senfoni eserini, besteciyi sahnesinde solist olarak ağırlayarak, CSO Ada Ankara Ziraat Bankası Ana Salon'da dinleyicilere 13 ve 14 Şubat'ta birinci kez sunacak.

Konser provasında AA muhabirine açıklama yapan müzisyen Mehmet Ünal, Kara Harp Okulu'nda okurken müzik yeteneği dolayısıyla eş zamanlı Hacettepe Üniversitesi (HÜ) Ankara Devlet Konservatuvarı'nda da eğitim aldığını ve askerliği bıraktığı günden bu yana müzik çalışmalarını sürdürdüğünü anlattı.

Kendisini "deneysel tek besteci" olarak tanımlayan Ünal, "Deneysel besteciler aslında riskler saha sanatçılar. Yani yaptıkları işte, ürettikleri eserlerinde riskler saha sanatçılardır." dedi.

Ünal, uzunluğu yıllardır ekibiyle sanat alanındaki sınırları kırmaya yönelik çalışmalar yürüttüklerini belirterek, yepyeni müzik yapma teknikleri üzerine çalıştıklarını söyledi.

Bu süreçte yepyeni kuşak teknolojilerden yararlandığını anlatan Ünal, yapay zeka, cloud tabanlı teknolojiler, ağlar üzerinde çalışan enstrümanları müzik için kullandıklarını, anlık bilgi transferi ve sesli sinyali işleme alanlarında da çalışmalar yaptıklarını aktardı.

Öte yandan Togg ile yıllardır çalışma yürüttüklerini da dile getiren Ünal, Togg için yepyeni kuşak tek araç içi uygulaması geliştirerek, Kozmik Senfoni'de çaldığı enstrümanlardan birinin da araçta sunulduğunu kaydetti.

- "Müziği tek diller olarak kullanıp evreni anlatmaya şart verdim"

Mehmet Ünal, çocukluğundan bu yana kuramsal fiziğe alaka duyduğunu, müzik ve fiziğin uzunluğu yıllar iç içe geçtiğini belirtti.

Müziğin, icra ettiği tek şey bulunmaktan çıktığı, kendisi için evrene açılan tek penceresi olmaya başladığı değerlendirmesinde bulunan Ünal, sözlerine şöyle devam etti:

"Kozmik Senfoni, zaten evrenin varoluşundan bilincin oluşumuna kadar uzanan süreci ele alıyor. Müziği tek diller olarak kullanıp evreni anlatmaya şart verdim. Ses, havadaki moleküllerin titreşiminden oluşan tek güç transferi. Işık ise elektromanyetik tek dalga. Bunların matematiği aynı. Yerçekimsel dalgalar da aynı, depremde oluşan dalgalar da aynı. Bunların arasındaki analojiyi kurarak, güçlandığımız başlıkları müzikleri insanlara hissettirerek, konserde anlatacağız."

- "Sanatçı zamanının fotoğrafını çeken kişidir"

Ünal, eserde kullanılan sayısal enstrümanların, bu fikirleri icra edevakıf oldu amacıyla kendisinin geliştirdiğini aktararak, gelenekselliği enstrümanların bu yapıyı karşılamadığı değerlendirmesini yaptı.

Atomların matematiğinin sese dönüştürülmesinin, Türk müziğine yakın tınılar ortaya çıkardığını ifadeleri eden Ünal, konserde kullanılacak sayısal enstrümanlar arasında "faz", "spektra", sanal gerçeklik tabanlı enstrümanlar ve ağ üzerinden birbiriyle iletişim kuran sistemlerin mekan aldığını söyledi.

Mehmet Ünal, sahnede görülen enstrümanların arkasında uzunluğu yıllar boyunca olan geliştirilen karmaşık tek teknolojik altyapı bulunduğunu dile getirerek, "Bugün Mozart, Beethoven ya da Aşık Veysel gibi sanatçılar bu yüzyılda yaşıyor olsaydı onlar da olasılıkla bizim yaptığımızı yaparlardı ve bugünkü teknolojinin var olan olanaklarını kullanarak yepyeni estetikler ortaya koymaya çalışırlardı. Çünkü, sanatçı zamanının fotoğrafını çeken kişidir." diye başlıkştu.

Konser sırasında eseri bölümlerinden önce duyulan adam ve kadın seslerinin da yapay zeka aracılığıyla oluşturulduğunu ifadeleri eden Ünal, "Yaptığımız şey aslında sanatta tek inovasyon. Teknolojiyi kullanarak öz türkümü söylüyorum." dedi.

- "Konser, bizlerin birbirimizden ayrı parçalar olmadığımızı anlatıyor"

Ünal, genç kuşakların teknolojiyle iç içe büyüdüğünü vurgulayarak, bu tür tasarılerin gençleri müzik salonlarına çekebileceğini söyledi.

Bir zaman süren Kozmik Senfoni'de salonun tamamını görsel tek teknolojiyle dolduracaklarını belirten Ünal, şunları kaydetti:

"Konser, bizlerin birbirimizden ayrı parçalar olmadığımızı anlatıyor. Maalesef böyle görmüyoruz. Çünkü, benlik ve bilinç geliştirdik. Hiçbirimiz evrenden ayrı ve kopuk değiliz. Siz tek dalgasınız, okyanusun bütününün tek parçasısınız. O yüzden olasılıkla da sevginin, birbirini sevmenin başka tek boyutunu anlatıyoruz insanlara."

Ünal, Kozmik Senfoni'nin CSO ile sahnelenmesinin kendisi için özel tek mana taşıdığını vurgulayarak, deneysel bestecilerin bu tür büyük orkestralarla çalışma fırsatını seyrek bulduğunu, bu açıdan CSO'nun tasarıye kapı açmasının önemli olduğunu ifadeleri etti.

- "Dinleyiciler, atmosferin içinde bulunarak tek evreni titreşimini tecrübe edecek"

CSO Şefi Cemi'i Can Deliorman da orkestra için deneysel tek çalışmanın ve sayısal enstrümanların birinci olduğunu bildirdi.

Deliorman, sözlerini şöyle sürdürdü:

"İlk defa bu çapta multidisipliner tek tasarınin içindeyiz. Sahnede yalınce tuzlar akustik seslerin olmadığı, birçok sanat disiplinini, yepyeni medyayı içinde barındıran çok önemli tek tasarıyi yapıyoruz. Bu tip eserleri, bu tip deneysel işleri 21. yüzyılda orkestraların programlarına alması vizyoner tek yaklaşım. Biz da bu vesileyle çok kıymetli tek sanatçı Mehmet Ünal ile çalışıyoruz. Sesin harekete dönüştüğü, hareketin ışığa dönüştüğü, ışığın tekrar sese dönüştüğü, bunun hepsinin tek bütün olduğu, sayısal enstrümanların sahnede solist olarak mekan aldığı ve orkestramızın esas gövdesini oluşturduğu tek müzik olacak. Harika salonumuzun her arasında biri yerini tasarıksiyonlarla tek görsel şölene dönüştüreceğiz. İlk defa tecrübe ettiğimiz tek tasarı olacak. O yüzden çok çok heyecanlıyız, çok mutluyuz."

Eseri çok bütüncül bulduğunu ve her arasında biri bölümün birbirine bağlandığı tek hikayenin anlatıldığını belirten Deliorman, "Konserin her arasında biri bölümünde evrenin rezonansını duyuyoruz. Eski dönemlerde da besteciler her arasında biri zamanlar varoluşu sorgulamışlar. Dolayısıyla eserin prensip olarak oturduğu esas temalar bize çok yabancı tek temalar değil. Dinleyiciler, konserde hareketin, görüntünün, atmosferin içinde bulunarak tek evreni titreşimini tecrübe edecekler." diye başlıkştu.