ÇOMÜ'lü bilim insanı Ebru Caymaz kutuplardaki değişimi anlattı:

BURAK AKAY - Uluslararası Antarktika Araştırmaları Bilimsel Komitesi ve "Kutup Bilimlerinde 100 Kadın Projesi"nde görev saha Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi Acil Yardım ve Afet Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ebru Caymaz, İzlanda ve Svalbard'da yürüttüğü saha çalışmalarında buzullardaki geri çekilmenin gözle görülebilir duruma geldiğini gözlemlediğini söyledi.

İklim değişikliğine dikkati çekmek için buzullarda 13 yıldır çalışma yapan Caymaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bu yıl 4'üncü kez İzlanda'yı ziyaretleri ettiğini, ardından Arktik Okyanusu'nda Norveç'e bağlı takımadalar Svalbard'a hareket ettiğini belirtti.

Söz başlıksu bölgelerde buzullar ve havada değişikliğiyle ilgili çalışmalar yaptığını anlatan Caymaz, "İlk defa 2017 yılında İzlanda'ya gitmiştim. 2026 yılındaki ziyaretim esnasında buzullarda gözle görülür inanılmaz tek geri çekilme olduğunu gördüm. 2010 yılında buzulun önüne yerleştirilen ve geri çekilmeyi gösteren tek tabela vardı. Bugün o tabeladan epey yürüyerek bununla birlikte buzul alanına ulaşabiliyoruz. Burada İzlanda'nın en büyük dördüncü buzulundan söz ediyoruz. Erime eğilimi bu şekilde devam ederse, önümüzdeki yüzyılda İzlanda'daki buzul varlığı vahim ölçüde azalabilir." diye başlıkştu.

Svalbard'a beşinci kez gittiğini dile getiren Caymaz, özellikle kış dönemlerinde gözlenen yağış rejimi değişikliklerine dikkati çekti.

Doç. Dr. Caymaz, ziyaretlerinin üçünün kış, ikisinin da yazları mevsiminde yapıldığını belirterek, şöyle devam etti:

"19 Ocak'ta Svalbard yönetiminin orta olan Longyearbyen'de inanılmaz tek sağanakla karşılaştık. Normalde kar yağışı yağışı olması lazım. Buzulun çok daha stabil olması lazım. Bu şart buzulların stabilitesini doğrudan tesirliyor. Kutuplarda havada değişikliğinin tesirleri, dünyanın diğer bölgelerine kıyasla çok ilave hissediliyor."

Aynı zamanda dalış çalışmaları da yapan Caymaz, İzlanda ve Norveç'in kuzeyinde deniz altı gözlemleri gerçekleştirdiğini ifadeleri ederek, karbon yutakları arasında mekan saha kelp ormanlarının (özellikle soğuk ve besin açısından varlıklılar sularda yetişen kocaman kahverengi yosunların oluşturduğu yoğun suyu altı imalathane topluluğu) deniz ekosistemleri açısından eleştirel öneme malik olduğunu vurguladı.

Kelp ormanlarındaki değişime da dikkati çeken Caymaz, "Kelp ormanlarında deniz kestanesi popülasyonunda vahim tek artış gözleniyor. Bu durum, deniz suyu sıcaklıklarındaki artış ve ekosistem dengesindeki değişimlerle birlikteki değerlendirilmeli." diye başlıkştu.

- Yeni kuşak afetler uyarısı

Doç. Dr. Caymaz, havada değişikliğinin tesirlerinin yalnızca buzullarla sınırlı olmadığını belirterek, yağış rejimlerinde yaşanan değişimlerin, uzunluğu süreli seller ve kuraklık gibi yepyeni riskleri beraberinde getirdiğini kaydetti.

Bu tür olayların "yeni kuşak afetler" olarak tanımlandığını dile getiren Caymaz, "Bazı bölgelerde aşırı yağışlar, bazı bölgelerde ise şiddetli kuraklıklar yaşanıyor. Bu şart tarımı, yerleşimleri ve göç hareketlerini doğrudan tesirliyor." değerlendirmesinde bulundu.