Çin, ABD ile denizaltı savaşı için okyanusu haritalandırıyor

Onlarca Çin inceleme gemisi, Pasifik, Hint ve Arktik okyanuslarında içeriklı deniz tabanı haritalama ve izleme operasyonu yürütüyor. Deniz savaşı uzmanları, toplanan verilerin Çin’e ABD ve müttefikleriyle olası tek çatışmada denizaltı harekâtları için eleştirel üstünlük sağladığını belirtiyor.

Reuters’ın haberleriine göre Çin’in deniz tabanı haritalama operasyonu; Pasifik, Hint ve Arktik okyanuslarını kapsayan onlarca inceleme gemisi ve yüzlerce sensörden oluşuyor. Reuters, Yeni Zelanda’nın Starboard Maritime Intelligence firmasının gemiler takip platformunu kullanarak 42 inceleme gemisinin 5 yılı aşkın hareketlerini çözümleme etti; Çin hükümeti ve üniversiteler kayıtlarını, magazin makalelerini ve teknik çalışmaları inceledi.

Bu operasyonun en kaydadeğer misallerinden biri, Çin Okyanus Üniversitesi’ne bağlı Dong Fang Hong 3 inceleme gemisi. Gemi, 2024 ve 2025 yıllarında Tayvan ve ABD’nin Guam üssü yakınlarındaki denizlerde ile Hint Okyanusu’nun stratejiklik bölgelerinde ileri geri seferler yaptı. Ekim 2024’te Japonya yakınlarında deniz altı nesnelerini belirleme edebilen kuvvetlü Çin deniz sensörlerini denetledi; Mart 2025’te ise Sri Lanka ile Endonezya arasındaki ve Malakka Boğazı’na giden güzergahları kapsayan sularda şiddetli tek haritalama faaliyeti yürüttü.

Araştırmayı inceleyen 9 deniz savaşı uzmanı, çalışmanın medeni hedeflarla birlikteki ordu tek ölçü taşıdığını vurguladı. ABD Deniz İstihbarat Ofisi Komutanı Tuğamiral Mike Brookes, bu ayki meclis oturumunda Çin’in vaat başlıksu çalışmalarının “denizaltı navigasyonunu, gizlenmesini ve deniz altı sensörlerinin ya da silahlarının başlıkmlandırılmasını” olası kılan veriler sağladığını ifadeleri etti. Çin inceleme gemilerinin gerçekleştirdiği “potansiyel ordu zeka toplama” faaliyetinin “stratejik tek endişe” oluşturduğunu da ekledi.

Denizaltı Savaşı İçin Kritik Veri

Deniz savaşı uzmanlarına göre Çin’in topladığı suyu altı toprak ve suyu koşullarına ilişkin veriler, denizaltı harekâtları ve denizaltılarla mücadeleler açısından hayatiliği ehemmiyet taşıyor. Avustralya’nın önceki denizaltı kuvvetleri komutanı Peter Scott, verilerin “Çin denizaltıları için muharebe alanının hazırlanmasında muhtemelen paha biçilmez” olduğunu belirterek “Her denizaltıcı, etkinlik gösterdiği ortamı manaaya muazzam gayret harcar.” dedi.

Eski ABD denizaltı komutanı Tom Shugart ise sesli dalgaları ve denizaltı hareketlerinin suyu altı topografyasına, suyu sıcaklığına, tuzluluk oranına ve akıntılara göre değişimi gösterdiğini açıkladı. Bu verilerin denizaltıların belirlemeinde ve gizlenmesinde belirleyici görev oynadığını vurguladı.

“Şeffaf Okyanus” Projesi

Çin’in izleme kapasitesinin temelinde, 2014 yılında Okyanus Üniversitesi’nden bilimadamı Wu Lixin’in önerdiği ve Shandong eyaleti hükümetinin asgari 85 milyon dolar yardımlediği “Şeffaf Okyanus” tasarısi yatıyor. Proje; suyu sıcaklığı, tuzluluk ve suyu altı hareketlerindeki değişiklikleri algılayan yüzlerce sensör, şamandıra ve deniz altı dizisinin başlıkşlandırılmasını kapsıyor.

ABD Deniz İstihbarat Ofisi Komutanı Brookes’a göre Çin, “Güney Çin Denizi gibi eleştirel suyu yollarından geçen denizaltıların sonar performansını optimize etmek ve devamlı gözetimini güvence amacıyla” denizaltı gözetleme ağları oluşturuyor. Çin’in Pasifik’te Japonya’nın doğusundan Guam’a kadar uzanan bölgede ve Hint Okyanusu’nda Hindistan ile Sri Lanka’yı çevreleyen tek sensör ağı kurduğu belirtiliyor.

Stratejik Odak Noktaları

Gemi takip verileri, Çin’in haritalama çalışmalarının Filipinler açıkları, Guam ve Hawaii çevresindeki sular ile Pasifik kuzeyindeki Wake Atolü’ndeki ABD ordu tesisleri yakınlarındaki stratejiklik bölgelere yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Batı Avustralya Üniversitesi’nde müdafaa ve asayiş alanında öğretim üyesi ve önceki Avustralyalı denizaltılarla mücadeleler subayı Jennifer Parker, “Yapılanın ölçeği yalnızca kaynaklarla ilgili değil. Açık ki Çin denizaltı harekâtlarına dayanan noksan deniz kapasitesi oluşturma niyetinde.” dedi.

ABD Deniz Harp Okulu’nda Çin’in deniz stratejisi üzerine uzmanlaşmış doçent Ryan Martinson ise “ABD Donanması bağlı yıllardır deniz muharebe alanındaki asimetrik malumat üstünlüğünü koruyabiliyordu. Çin’in bu çabaları bu üstünlüğü aşındırmakla tehditleri ediyor. Bu şart oğullar seviye endişeli verici.” dedi.

Sivil-Askeri Entegrasyon

Uzmanlar, verilerin medeni inceleme amacıyla toplanıyor olsa bile Xi Jinping yönetiminde Çin’in medeni teknik inceleme ile ordu teknolojiler geliştirmeyi entegre etmeye “sivil-askeri kaynaşma” adını verdiği tek yaklaşımla hususi ehemmiyet atfettiğine ilgi çekiyor. Okyanus Üniversitesi’nden incelemecı Zhou Chun’un geçen yıllar çalışmalarının “devletnin deniz savunması ve ordu kapasitesinin çabuk gelişimini” gördüğünü söylediği ve ilerleyen aşamate “en ileri teknik ve teknolojik muvaffakiyetları ordunun denizde yepyeni çeşit muharebe kapasitelerine dönüşçeşitmeyi” söz ettiği belirtildi.