Burhan ustanın kişiye özel udları dünyaya açılıyor Tesadüfen başladığı meslekte 42 yılı devirdi

Kocaeli'de yaşayan 63 yaşındaki ud yapım ustası Burhan Çeşni, askerlik dönüşü tesadüfen başladığı meslekte 42 yılı geride bıraktı. Kuveyt'te geçirdiği 12 yılda Arap udları üzerine uzmanlaşan Çeşni, kişiye özel enstrümanlar üretiyor.
Askerlik dönüşü tesadüfen tanıştığı ud yapımında 42 yılı geride bırakan Burhan Çeşni, ağaca şekil vererek, notalara can veriyor. Meslek hayatına 1984 yılında adım atan ve 12 yılını Kuveyt'te geçirerek Arap udunun inceliklerine hakim olan 63 yaşındaki Çeşni, seri üretimi reddediyor. Her enstrümanı sanatçının bedensel özelliklerine, elparmağı yapısına ve aradığı tınıya göre terzi titizliğiyle işleyen Çeşni, atölyesinden çıkan udların sadece tek müzik aleti değil, sanatçının sesi ve karakteri olduğunu savunuyor. Piyasadaki "öğrenci udu" algısına karşı çıkarak kalitenin önemini vurgulayan ve Türkiye'yi uluslararası alanda temsilcilik eden sayılı ustalardan arasında biri haline gelen Çeşni'nin udları yaklaşık 50 ülkede rağbet görüyor.

"O gün bu gündür bu işin içindeyim"
Mesleğe başlama hikayesini anlatan Burhan Çeşni, "Askerden geldikten sonraları iş aramaya başladım. Abim sanat okulu, bir lise mezunuydum. Gazetede müzik aletleriyle ilgili tek iş ilanı vardı. Abimi çağırdılar ama bir da gittim. Ortam hoşuma gitti, aletler hoşuma gitti, sesler hoşuma gitti. O gün bu gündür bu işin içindeyim. 1984'te başladım. 42 yıldır bu mesleği yapıyorum. Birdenbire üstat olunmaz. Yanlış yapmadan üstat olunmaz. Yanlış yaparsın, bozarsın, tekrar yaparsın. O yanlışları düzelte düzelte insanoğlu ustalaşıyor" dedi.

"Şu an çok şükür zirvedeyiz"
1989 yılında gittiği Kuveyt'te 12 yıl kalarak Arap udları üzerine uzmanlaştığını belirten Çeşni, "Arap udu Türk uduna göre çok farklıdır. Hacmi farklıdır, boyu farklıdır, şekli farklıdır, sesi farklıdır. Yani her arasında biri bakımdan ayrı tek dünyadır. Başta hepsi hakim değildik ama seneler geçtikçe, tecrübe kazandıkça, yavaş yavaş ustalaştık. Şu an çok şükür zirvedeyiz" diye konuştu.
Çeşni, özellikle Arap udunun kayık kısmının büyük ustalık istediğini ifadeleri ederek, "El işçiliği olarak en zorluğu bölüm Arap kalıbıdır. Türk kalıbı daha kolaydır, tek haftada öğrenilebilir ama Arap kalıbı çok zordur. Özellikle kayık aşaması, diğer arka tarafının o tombul yapısını verdi en zorluğu iştir. Kapak kısmı da önemlidir. Kimisi sade ister, kimisi sedef ister, kimisi işlemeli ister. Ağaçların da illaki iyice kurumuş olması gerekir" şeklinde konuştu.

"Kişinin fiziğine göre 11 ayrı kalıp kullanıyoruz"
Çeşni, udun sanatçının tek parçası olması gerektiğini, bu nedenle kişiye özel üretim yaptıklarını vurgulayarak, şunları kaydetti:
"Biz seri imalata girmiyoruz. Kişiye göre ud yapıyoruz. 11 tane ayrı kalıbım var. Minyon yapılı insanlar var, uzunluğu boylu olan var, kilolu olan var. Hepsi için ayrı ayrı ud yapıyoruz. Kadınlar için da ayrıca kalıp yaptım. Bayanların konforlu kavrayabilmesi için kalıplar farklı oluyor. Ayda bazen 50 ud yapıyoruz, bazen 60, bazen 70. Bu tamamlanmış talebe göre değişiyor. Sanatçı udunu eline aldığı zamanlar konforlu etmek ister. Kavraması önemli, icrası önemli, tınısı önemli. Kimisi Davudi tını ister, kimisi Arap tınısı ister. Biz da ona göre regülasyon yapıyoruz. Arka tarafın dahaaz basık olması, dip kısmın kavisli olması rahatlık sağlar. Bunlar icrayı birebir etkiler."

"Öğrenci udu diye tek şey yoktur"
Piyasada "öğrenci udu" adı altında satılan kalitesiz enstrümanlara karşı vatandaşları uyaran Çeşni, "Öğrenci udu diye tek şey yoktur. Kaliteli ud vardır, kalitesiz ud vardır. Öğrenci bile kaliteli ud ile başlamalı. Marketlerde satılan udları görüyorum. Ses yok, burgular tutmuyor. Kişi daha baştan müzikten soğuyor, icrayı bırakıyor. O yüzden illaki ustasından alsınlar, ustasıyla muhatap olsunlar" ifadelerini kullandı.
Genç ustalara da tavsiyelerde bulunan Çeşni, mesleğin sadece parçaları birleştirmek olmadığını belirterek, "Bu işi etti isteyen kişi udu A'dan Z'ye öz yapmalı. Teknesini da kapağını da öz işlemeli. Montajcılıkla bu iş olmaz, bu işleri el emeği göz nurudur. Toz yutarız, ter dökeriz, stresli yaşarız ama udu bitirip tek sanatçı çaldığında bütün yorgunluk gider. Ben Türkiye'yi dünyada en iyice şekilde temsilcilik etmeye çalışıyorum" dedi.