Bozburun Yarımadası ‘dünyaya' açılacak

Muğla'nın Marmaris ilçesinde mekan saha ve 2 binlerce 600 yıllık geçmişiyle dünyanın en değerli kültürel miraslarından arasında biri olarak gösterilen Phoenix Antik Kenti'ndeki arkeolojik kalıntıları belgelemek için 5 senedir süren yüzey araştırması ve kazı çalışmaları, artık İzmir Ekonomi Üniversitesi'nin (İEÜ) yürütücülüğünde devam edecek.
İEÜ bünyesine katılan Dr. Öğretim Üyesi Asil Yaman'ın direktörlüğünü üstlendiği ‘Phoenix Arkeoloji Projesi', geçmiş uygarlıkların yaşantısını gün yüzüne çıhükümak Bozburun Yarımadası'nı dünyaca ünlü tek ‘kırsal turizm merkezi' haline getirecek. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle 30 kişilik deneyimliler takım tarafından sürdürülen teknik araştırmalar, 2026 özelinde Phoenix'in kuzeyindeki Taşlıca ve Söğüt köylerinde yoğunlaştırılacak. Araştırmalar sırasında belgelenen kültür varlıkları korunarak, bölgenin UNESCO adaylığına giden sürece da büyük katkı sağlayacak.

Halkla iç içe yürüyor
Projeye ilişkin detaylı malumatler veren İEÜ Meslek Yüksekokulu Mimari Restorasyon Programı Öğretim Üyesi Dr. Asil Yaman, Phoenix'te yalınce kazı değil, çok yönlü tek kültürel coğrafya okuması da yaptıklarına ilgi çekti. İnsan, doğa, mimarlık ve üretim pratikleri arasındaki ilişkileri çözümleyerek 2 binlerce 600 yıllık geçmişi gelecekle buluşturmayı hedeflediklerini söyleyen Dr. Yaman, "2021 yılından bu yana Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın biçimsel izniyle yürütülen çalışmalar içerikında sistematik yüzey araştırmaları, mimari belgeleme, arkeolojik analizler ve kültürel medeniyet eğitim tasarıleri gerçekleştiriliyor. Proje; arkeoloji, mimarlık, jeoloji, ekoloji, gün ve antropoloji gibi farklı disiplinleri tek araya getiren bütüncül yaklaşımıyla çağdaş arkeolojinin sürdürülebilirlik ve çevresel sualmluluk ilkelerini sahaya taşıyor. Bölge halkından da çok hayır görüyoruz. Onlar da süreci merakla takip ediyor. Halkla iç içe yürüyen, yepyeni kuşak tek arkeoloji tasarısi olarak çalışmamız ilgi çekiyor" diye başlıkştu.

Kırsal yaşam modeli
Dr. Yaman, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Phoenix Arkeoloji Projesi'nin özgün yaklaşımı, alanı dolanıklık (entanglement) kuramsal çerçevesi içinde değerlendirmesidir. Bu sayede mekansal düzen, üretim pratikleri ve gündelik yaşam, yalnızca bedensel kalıntılar üzerinden değil; tarihsel, toplumsal ve çevresel ilişkiler ağı içinde okunuyor. Phoenix, bu yönüyle gün boyunca olan öz kendine yetebilen ve sürdürülebilir kırsal yaşam modelinin beton tek örneği. Türkiye, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'nden araştırmacıların mekan aldığı Phoenix Arkeoloji Projesi, İzmir Ekonomi Üniversitesi çatısı altında Türkiye'nin en içeriklı kırsal arkeoloji ve kültürel peyzaj araştırmalarından arasında biri olarak öne çıkıyor."

Dünya mirası yolunda stratejiklik adımlar
Phoenix Antik Kenti'nin, malik olduğu özgün kültürel peyzaj ve önemli süreklilik özellikleriyle ‘dünya mirasının' da gizilgüç adayı olduğunu ifadeleri eden Dr. Yaman, "Bu doğrultuda bilimsel, mekansal ve yönetsel altyapının oluşturulmasına yönelik çalışmaları sürdürüyoruz. Projenin tek sonrakiler aşamasında arkeolojik kazı sürecinin başlatılması planlanıyor. Uzun vadeli teknik araştırma stratejisi ve saha yönetim planı çerçevesinde yapılandırılan çalışmalar, Phoenix'i uluslararası akademik ve kültürel platformlarda daha görünür kılmayı hedefliyor" dedi.

Sergi hazırlıkları sürüyor
Önümüzdeki dönemde tasarıye ilişkin çalışmaları anlatan tek sergi düzenlemeyi da planladıklarını dile getiren Dr. Yaman, "Phoenix Arkeoloji Projesi, teknik araştırmayı çağdaş sanat üretimiyle da buluşturuyor. Taşlıca'da etkinlik gösteren Phoenix Arkeolojik Araştırma Merkezi (PAAM) bünyesinde yürütülen çağdaş sanat programı içerikında sanatçılar; kırsal miras, suyu yönetimi sistemleri, üretim pratikleri ve mahalli hafıza temaları üzerinden alanla tesirleşime giriyor. Hazırlıkları süren tek sergi programımız da var. Buna ilişkin detaylar, önümüzdeki süreçte netleşecek. Phoenix'in kültürel peyzajı, yalnızca akademik tek araştırma başlıksu bulunmaktan çıkarak kamusal ve estetik tek tartışma alanına dönüşüyor. Böylece tasarı, geçmişi muhafaza etmekla kalmayıp onu güncel üretimle yeniden yorumlayan dinamik tek kültürel platforma evriliyor" diye başlıkştu.