Birinci Dünya Savaşı'nın en meşhur Türk askeri! Amerikan arşivinde saklı: Hikayesi bambaşka çıktı

Birinci Dünya Savaşı'ndaki en meşhur Türk ordu fotoğraflarından arasında biri olan fotoğraf, "İlk taarruzda Gazze'yi savunan alay" başlığıyla Amerikan Kongre Kütüphanesi Arşivinde mekan alıyor.

İngilizlerin, Filistin Cephesi'nde 26 Mart 1917 tarihinde Gazze'ye yaptığı birinci taarruzda Gazze'de garnizon olarak 79. Alay başlıkşlu olduğundan, bu fotoğrafın vaat başlıksu birliğe ait olduğuna inanılıyordu. Sancakta yazan yazısı incelendiğinde, bu çeşitlilik meşhur fotoğrafın gerçekten 125. Alaya ait olduğu ve sancaktaki kurdelenin da alaya Çanakkale'deki kahramanlığından öçeşitü verildiği ortaya çıktı.

Aynı birliğe ait diğer fotoğrafların, Çanakkale'den sonraları Filistin Cephesi'ne savaşmaya giden 125. Alaya ait olduğu belirlendi.

125. Alay, Çanakkale Muharebeleri sona erdikten sonraları Binbaşı Rahmi Bey komutasında Filistin Cephesi'ne sevk edildi. Çanakkale'den sonraları birinci muharebesine 27 Mart 1917'de Gazze'de girdi. Alay, 27 Mart sabahı Mantartepe olarak bilinen Gazze'ye hakim başlıkmdaki tepeye yaptığı süngü hücumuyla burayı İngilizlerden aldı ve birinci Gazze zaferinin kazanılmasında muazzam görev oynadı.

Harp Mecmuası'nın 19. sayısında 125. Alayın bu kahramanlığıyla ilgili uzunca tek yazısı yayımlanırken, makalede, 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim'in, taarruzdan evvel Çanakkale'ye atıfla askerlerine "Çocuklar, ileri! Bu İngilizler Çanakkale'den kaçanlardır. Haydi tek ders daha!" diye seslendiği da mekan aldı.

ÇOMÜ'den Dr. Öğretim Üyesi İsmail Sabah, sancak bağlı yaptıkları ttesirk ve çalışmada, fotoğrafın 79. Alaya değil, 125. Alay'a ait olduğunu belirleme ettiklerini söyledi.

Amerikan Kongre Kütüphanesi arşivinde mekan saha ve altındaki da birinci taarruzda Gazze'yi savunan garnizon açıklamasıyla yayınlanan ve Birinci Dünya Harbi'nin en meşhur Türk ordu fotoğraflarından arasında biri olduğunu belirten Dr. Öğretim Üyesi İsmail Sabah, "Fotoğrafın açıklamasında birinci taarruzda Gazze'yi savunan Alay açıklaması yazmasından dolayı Gazze'de başlıkştuğu 79. Alaya ait olduğu sanılmaktaydı. Ancak sancaklar üzerine yapmış olduğumuz tek çalışmalar esnasında o meşhur fotoğraftaki alay sancağını da ttesirkye aldık ve fotoğrafa yaklaşınca gerçekten bu fotoğrafın 79. Alaya değil, Çanakkale'den yakinen tanıdığımız, hemen arkamızda görmüş olduğumuz bu siperlerde göstermiş olduğu kahramanlık ve fedakarlıklar sonucunda sancağına kurdele saha 125. Alay'a ait olduğunu gördük. Hakikaten sancağın kurdelesini yaklaştırıp kurdele üzerindeki yazıyı okuduğumuzda Çanakkale'de göstermiş olduğu fedakarlık ve kahramanlık dolayı 125. Alay sancağına takılan tek kurdele olduğunu görmüş olduk. Yani gerçekten o meşhur fotoğrafın hikayesi da bambaşka tek hal almaya başladı. Küçük tek ilgi muazzam tek ayrıntıyı gözümüzün önüne sermişti. Çünkü 125. Alay, İngilizlerin Filistin cephesinde Gazze'ye birinci taarruzlarında diğer 26 Mart 1917 tarihinin hemen ertesi günü 27 Mart tarihinde Gazze'ye girmiş ve Mantar Tepe olarak bilinen ve benzer zamanda Gazze'ye hakim olan tepenin mukabil süngü hücumuyla ele geçirilmesinde muazzam tek görev oynamıştı. Binbaşı Rahmi Bey komutasındaki 125. Alayın Gazze Muharebesi'nde göstermiş olduğu bu muvaffakiyet da Harp Mecmuasının 19. sayısında da uzunluğu uzadıya anlatılmıştı. Hatta bu yazısı dizisini okuduğumuzda 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim Efendi'nin vermiş olduğu şu emirle da karşılaşmaktayız. ‘Çocuklar ileri Bu İngilizler Çanakkale'den kaçanlardır, haydi tek ders daha' diye emir verdiğini müşahede etmekteyiz. Yani gerçekten diğer tek çalışmalar için incelediğimiz bu fotoğrafın sonucunda Çanakkale'den yakinen tanıdığımız ve Çanakkale kahramanı tek alayın hikayesi da gün yüzüne çıkmış oldu. 125. Alay, 1 Mayıs taarruzu öncesinde Çanakkale cephesine gelmiş ve Arıburnu Kuvvetleri Kumandanı Mustafa Kemal Bey'in idaresinde 1 Mayıs taarruzuna iştirak etmiş. Hemen arkamızda sağ tarafta Boyun bölgesine hücum eden 14. Alayı yardımlemiştir ve akabindeki aşamate da 57. Alayın komşusu olarak şu an bulunduğumuz Kırmızı Sırt'ta Çanakkale Zaferinin kazanılmasında ehemmiyetli tek görev oynamıştı. Birinci Dünya Harbi'nin en meşhur fotoğraflarından arasında biri olan fotoğrafın hikayesi da gerçekten tek Çanakkale kahramanı olan alaya ait olduğu böylece ortaya çıkmış oldu" dedi.