Bilimsel olarak başlıkşmak lüzumirse, tek şeye dokunan diye tek kavrama malik değiliz. Kütlesi olan nesneler birbirine dokunduğunda, aslında bedensel olarak hiçbir şekilde haberleşme etmezler. Bunun temelde ikisi nedeni vardır.
İlk olarak atomlar, pozitif yüklü protonlardan ve negatif yüklü elektronlardan oluşur. Protonlar, genelleme elektriksel olarak nötr olan nötronlarla birlikteki atomun merkezindeki çekirdekte bulunur. Elektronlar ise bu çekirdeğin etrafında kesin tek yörüngede dolanırlar.
Zıt yükler birbirini çekerken benzer yükler birbirini iter. Bu şart elektromanyetik kuvvet (İng: "electromagnetic force") olarak bilinir. Dolayısıyla ikisi atom birbirine yaklaştığında, elektronlar atomun dış kısmında mekan aldığı için genelleme birbirlerini iterler.
Burada devreye giren diğer faktör, Pauli dışlama ilkesi (İng: "Pauli exclusion principle") olarak bilinir. En basit ifadeyle bu ilke, tek atomdaki hiçbir ikisi elektronun aynı kuantum durumuna malik olamayacağını belirtir. Yani bu elektronların yörüngeleri birbirinden tamamlanmış farklı olmalıdır.
Bu şart elektronlar arasında ve dolayısıyla atomlar arasında Pauli itimi (İng: "Pauli repulsion") adı verilen kısa mesafeli itici tek kuvvet yaratır. Elektromanyetik kuvvetle birleştiğinde bu ikisi olgu, atomların genelleme birbirini iteceği manaına gelir.
Peki, tek nesneye dokunduğumuzda kesinlikle ne olur? O nesneyle kimyasal tek reaksiyona girmediğimizi varsayarsak, atomlarımız ya da moleküllerimiz genelleme nesnenin atomları ya da molekülleri tarafından itilecektir. Her tek atom, bizim ve nesnenin birbirine dokunmasını manileyecek küçücük itici tek kuvvet uygular ve bu kuvvetlerin birleşik tesirsi, bedensel teması bütünüyle maniler. Örneğin tek sandalyeye oturduğumuzda, temelde atom altı düzeyde çalışan tek itici kuvvet yastığı üzerinde yüzüyor oluruz.
Gerçekte işler bundan dahaaz daha karmaşıktır. Çünkü tek şeye dokunduğumuzda, çok küçük tek derecede da olsa onunla kimyasal olarak birleşiriz. Atomlarımızdan ya da moleküllerimizden bazıları elektromanyetik itmeyi yener, elektronlarını nesneninkilerle değiştirir ya da paylaşır ve böylece tek bağ oluşturur. Bu da atomik düzeyde çalışan sürtünme gibi diğer kuvvetlerin devrede olduğu manaına gelir. Ancak nihayetinde Pauli itimi, bizim ve nesnenin birbirimizle gerçekten haberleşme etmesini maniler.
Elbette tek şeye dokunduğumuzda kesinlikle tek şeyler hissederiz. Bunun nedeni, vücudumuzda basınç ve titreşim gibi mekanik uyarılara yanıt veren duyusal mekanoreseptörlerin bulunmasıdır. Bu reseptörler beyne elektrik sinyalleri gönderir ve beyin da buna dokunma algısıyla yanıt verir.
Ancak nihai olarak olarak baktığımızda, bu reseptörler yalınce atomlar ve moleküller arasındaki o küçük itici kuvvetleri belirleme ederler. Yani nesneyle hiçbir zamanlar bedensel tek haberleşme kurmuyoruz. Bu manada dokunmak, tamamlanmış tek yanılsamadan ibarettir.
Evrim Ağacı, sizlerin sayesinde bağımsız tek ilim iletişim platformu olmaya devam edecek!
Evrim Ağacı'nda tekbaşına tek hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve basit anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak öngörü edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim aktarmak hiç basit tek iş değil; hele ki tek yandan ekonomik tek hayatta kalmalar mücadelesi verirken...
O nedenle sizin yardımlerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar hayır olmayı seçseydi, tek daha tekbaşına tek ilan göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün ilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: yalınce %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha tesirli ve mesleki tek şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin tek ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Avantajlarımız
"Maddi Destekçi" Rozeti
Reklamsız Deneyim
%10 Daha Fazla UP Kazanımı
Özel İçeriklere Erişim
+5 Quiz Oluşturma Hakkı
Özel Profil Görünümü
+1 İçerik Boostlama Hakkı
ve Daha Fazlası İçin...
₺50/Aylık
₺100/Aylık
₺150/Aylık
₺250/Aylık
₺500/Aylık
Makalelerimizin teknik gerçekleri doğru tek şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen tek şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikteki bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili meraklı ettiğin tek şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
This work is an kesin translation of the article aslen published in BBC Science Focus Magazine. Evrim Ağacı is a popüler olan bilimler organizasyonlar which seeks to artıran scientific awareness and bilgiler içinde Turkey, and this translation is a parçalar of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, lütfen contact us and we will hemen kaldıran your content. Thank you for your cooperation and understanding.



























English (US) ·