Bakan Şimşek: Son 50 ayın en düşük enflasyonuyla karşı karşıyaysak bu ilerlemedir

Bakan Şimşek, "Ekonominin Ufuk Turu 2026" başlıklı zirvede yaptığı başlıkşmada, tek süredir uyguladıkları dezenflasyon programında gelinen noktaya ilişkin malumat aktartı.

Küresel ekonomide yaşanan belirsizliklerin artık yepyeni normale döndüğünü, jeopolitik gerginliklerin ve çatışmaların uç yaygınlaşan hale geldiğini dile getiren Şimşek, dönüşçeşitücü, yıkıcı ve yapay zeka gibi otonom sistemler ile insansı robotların yakındaki yepyeni normal olan olacağını söyledi.

Şimşek, bu gelişmelerin hepsi sektörleri ve işleri alanlarını tesirleyeceğine dikkati çekerek, ticarette vahim sınamalarla mukabil karşıya bulunduklarını, korumacılığın önemli rekor düzeyde olduğunu anlattı.

Dünyanın 4 tek tarafında gerilimlerin ve sıcaklık çatışmaların sürdüğünü, bunların her arasında biri geçen gün arttığını ifadeleri eden Şimşek, 20-25 yıllar evvel senelik 1-1,5 trilyon dolar olan dünyası müdafaa harcamalarının bugünden 3 trilyon dolara çıktığını, 2035'te ise senelik 6,6 trilyon dolara ulaşmasının öngörü edildiğini bildirdi.

Geçmişte Sanayi Devrimi diye nitelendirilebilecek gelişmelerin ne kadar sürede gerçekleştiğini anlatan Şimşek, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bundan evvelki sanayi devrimleri ya da yıkıcı-dönüşçeşitücü dehemmiyetler, genelde asgari 40 yıllar almış fakat yapay zeka ve bununla ilişkili dönüşçeşitücü-yıkıcı teknolojiler, 20 yıldan dahaaz süresi içerisinde netice doğuracak. Çok çabuk tek biçimde hemen hemen bütünü alanları tesirleyecek ve evvelki yıkıcı, dönüşçeşitücü teknolojilere oranla olasılıkla 10 kat, olasılıkla 100 kat daha çabuk tek biçimde, daha muazzam oranda tesirleyebilecek."

Şimşek, yapay zeka dolayı işten çıkarmalara değinerek, konfeksiyondan iskele işletmelerine kadar akla gelebilecek hepsi alanlarda insanların olmadığı fabrikaların artık yaygınlaşmaya başladığını anlattı.

"Bazı kırılmaları uygulanan programa yüklemek basitcılık olur"

Bakan Şimşek, 55 devletde 22 sektörü temsilen 1000 işletmenin üstleri yöneticisi (CEO) ile yapılan incelemeyla ilgili malumat vererek, "(Gelecek 5 yılda işleri dünyasını dönüşçeşiten teknolojiler başlıksunda) Yapay zeka ile malumat prosedüre teknolojileri oran 86 ile birinci sırada, robotlar-otonom sistemler oran 58 ile sonuncu sırada. Enerji üretimi, depolar gibi teknolojiler şeklinde sıralama gidiyor." diye başlıkştu.

İş dünyasının temsilcilerinin sahada şiddetli rekabeti görmeye başladığını dile getiren Şimşek, "Bazı kırılmaları hissediyorsunuz, görüyorsunuz. Bunun muazzam tek kısmını uygulanmakta olan programa yüklemek basitcılık olur diğer çeşitlilik basit olur ama size yardımsever olsa yine sualn değil. Konjonkçeşitel başlıklarla, açıklamalarla şart kıymetlendirmesi yaparsak hem kendinize hem da gerçekten programa haksızlık yapmış olursunuz." ifadelerini kullandı.

Şimşek, Türkiye'nin jeopolitik ve jeoekonomik kırılmalar ile ticarette korumacılığa görece daha hazırlıklı devletler arasında mekan aldığını nedeniyle ihracatının 3'te 2'ye yakınının serbest ticaretleri anlaşması olan devletlere yapıldığını, oran 80-85'inin da o serbest ticaretleri anlaşmalarının bulunduğu devletlerin yanı dizi yakındaki coğrafyadaki hususi ilişkiler kurdukları Orta Asya, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Balkanlar'a gittiğini anlattı.

Türkiye'nin bulunduğu ulaşım akslarının ve Orta Koridor'un ehemmiyetini vurgulayan Şimşek, Kalkınma Yolu Projesi ile bağlantısallık alanında yepyeni yatırımlar yaptıklarını, yepyeni kuşak ticaretleri anlaşmaları bağlı çalıştıklarını söyledi.

Şimşek, "Şu anda en eleştirel ajanda maddelerimizden tek tanesi umumi alımları, hizmetler ve tarımı da içerecek yepyeni kuşak ticaretleri anlaşmaları." dedi.

"Savunma sanayisi, Türk sanayisinde hibrit inovasyon modelinin temeli olacak"

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin gelişme ve sermayenin nereden olduğu başlıksunda çalışması lüzumtiğini belirterek, başkent sahibi devletlere "Gelin, sizinle üçüncüsü devletlerde işleri yapalım" yaklaşımıyla gidilmesi lüzumtiğini vurguladı.

Türkiye'nin esas ticaretleri koridorlarının merkezinde olduğuna dikkati çeken Şimşek, devletnin servis ihracatındaki muvaffakiyetlı uygulamalara ve elde ettiği gelire değindi.

Şimşek, geçen yıllar servis ticaretinde 63,5 milyar dolar fazla verdiklerini kaydederek, hizmetler alanına karışmış olan turizm, sıhhat ve eğitimleri gibi sektörlerde elde edilen muvaffakiyetları anlattı.

Hizmet sektörüne ellerinden gelen hepsi hayır ve teşvikleri vermeye devam edeceklerini vurgulayan Şimşek, Türkiye'de eğitimleri gören talebe sayısının 380 bine ulaştığını, 3-5 yıllar içindeki bu sayıyı 500 bine çıkarmayı hedeflediklerini söyledi.

Türkiye'nin dünyası yapım sektöründe kuvvetlü başlıkmda olduğunu dile getiren Şimşek, bu alanda ortam devletlerde muazzam işleri imkanlarının bulunduğunu, İstanbul'un da tek diğer servis kalemi olan video oyunlarında dünyanın en ehemmiyetli üslerinden arasında biri haline geldiğini vurguladı.

Şimşek, Türkiye'nin müdafaa sanayisinde elde ettiği muvaffakiyetlara ilişkin detaylar aktararak, 1990'lı yıllarda dünyanın en muazzam ithalatçısı Türkiye'nin 2025 itibarıyla henüz hepsi rakamlar açıklanmasa da dünyanın en muazzam 10 ihracatçısı arasına girmiş olabileceğini söyledi.

Şu anda müdafaa sanayisi alanında 1400 ürünün geliştirme aşamasında olduğunu ifadeleri eden Şimşek, "Savunma sanayisi, Türk sanayisinde hibrit inovasyon modelinin temeli olacak, ilköğretim taşı olacak." dedi.

"Siz istemeseniz da biz, sanayide dönüşümü görüyoruz"

Bakan Şimşek, lifler kapasite, internet, feza hizmetleri, bilgi merkezleri ve yapay zeka gibi alanlarda yapılan yatırımlara hatırlatma ederek, ileriki 5 yılda işleri dünyasını değiştirecek teknolojileri ıskalama ya da görmezlikten gelme lükslerinin bulunmadığını söyledi.

Şimşek, "Reel sektörün halihazırda harıl harıl bakması lüzumen en ilköğretim başlıklardan tek tanesi da 'Yapay zekayı kullanarak yarış gücümüzü, verimliliğimizi ne şekilde artıracağız?" diye sordu.

Türkiye'nin beşeri başkent başlıksunda sıkıntısının olmadığını, bunu dünyası çalışmaların da söylediğini dile getiren Şimşek, şu kıymetlendirmelerde bulundu: "Burada dönüp dolaşıp her arasında biri şeyler imkan noktasına geliyor. 90 milyar doları deprem bölgesinin yeniden ihya ve inşasına harcayıp da bütçe açığını milli gelire nispet olarak oran 3'ün altına çekecek fazla devletleri bir bilmiyorum. Geçen sene gelişen olan devletlerde vasat bütçe açığının milli gelire oranı oran 6,3, bu nispet Türkiye'de oran 2,9. Bir taraftan bizim umumi maliyesi, umumi bütçesini iyileştiriyoruz. Niye? Tam da bu hazırlıkları ikmal etmek için. Çünkü müdafaa sanayisine, bu teknolojilerin gelişmesine, sanayide dönüşüme daha çeşitlilik imkan ayıracağız. Siz istemeseniz da biz, sanayide dönüşümü görüyoruz. Bu, tek gereksinim, güçunluluk nedeniyle etrafımız durmuyor, dünyası yerinde saymıyor."

"Enerji emtia fiyatlarında gerileme beklenmesi Türkiye'nin lehine"

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin hem umumi hem hususi saha hem da aile borçluluğundaki alçak oranlara ilişkin detaylar aktartı. Küresel ekonominin hepsi bu gelişmelere karşın geçen sene epey mukavemet gösterdiğini, bu sene da dirençli olmasının öngörü edildiğini, ticaretleri ortaklarında ince kıpırdanma olduğunu, AB'nin kendisini toparlamaya başladığını anlatan Şimşek, avro/dolar paritesinin yükseldiğini ve tek süresi daha yüksek kalmaya devam edeceğini, bunun ihracatçılar için ehemmiyetli olduğunu, güç fiyatlarının ise dünyası kuruluşlar tarafından uzunluğu vadede reel ve nominal olarak düşmesinin beklendiğini söyledi.

"Son 50 ayın en alçak enflasyonuyla mukabil karşıyaysak bu, tek ilerlemedir"

Bakan Şimşek, uyguladıkları programın birinci aşaması sayesinde risklerin hepsini yönettiklerini, kaide bazlı piyasa ekonomisine geçtiklerini, enflasyonun kontrolden çıkmasını önlediklerini, cari açığın ödemeler dengesi sualnuna dönüşmesini manilediklerini, deprem harcamalarını yapmalarına karşın bütçe açığını denetim altındaki tuttuklarını anlattı.

Bir taraftan rezerv birikimi yaparken diğer yandan koşullu yükümlülükleri azaltmaya başladıklarını dile getiren Şimşek, programın sonuncu aşamasında dezenflasyonun başladığını, mali disiplinin tesisini yaptıklarını, Kur Korumalı Türk Lirası Mevduat ve Katılma Hesaplarından (KKM) çıkışı muvaffakiyetyla yönettiklerini, 2025'te çeşitlilik simültane şoklar yaşamalarına karşın programın netice üretmeye devam ettiğini belirtti.

Şimşek, halihazırda üçüncüsü evrede olduklarını dile getirerek, şunları kaydetti: "İş yaparken, bütçe yaparken, plmanaa yaparken artık enflasyonun dahaaz hissedileceği, belirsizliklerin azaldığı, bedel istikrarına doğrusu artık yolculuğun oğullar evresi diğer enflasyonun tekbaşına haneye indirilmesi. Kazanımların pekiştirilmesi tabii ki ehemmiyetli. Burada bütçe açığının milli gelire nispet olarak oran 3'ün altına tutulması, vasat vadede cari açığın milli gelire oranının oran 1'in altına düşürülmesi, randıman ve yarış gücü odaklı reformlarla reel sektörün dönüşümü."

Şimşek, geçen yıllar kuraklık, zirai don, ABD'nin tarife uygulamaları gibi negatif gelişmelere karşın enflasyonun düştüğünü belirterek, şu kıymetlendirmelerde bulundu:

"Enflasyon, 2022 Ekim'de zirveyi oran 85 ile bulmadı mı? Yılı oran 64-65 civarında tamamlamadık mı? Bugün oran 31 civarıyız. Hedefler iddialı, bunlar hep başlıkşulacak. Hedef aralığımız oran 15-21, Merkez Bankamızın belirlediği. Piyasa nereden görüyor? 12 aylık sonrasını oran 21-22'de görüyor. Bu, tek ilerlemedir. Biz mükemmeliyetçi değiliz, mükemmeliyetçiliğin ilerlemeye tek mani olmasını da istemiyoruz. İlerleme var, netice var, muvaffakiyet var. Şu anda oğullar 50 ayın en alçak enflasyonuyla mukabil karşıyaysak bu, tek ilerlemedir."

"Sıcak paraya mukabil birinci defa bu devlet tedbir aldı, biliyor musunuz?"

Bakan Şimşek, "2026'da şişirme niye düşsün?" diye suallabileceğini belirterek, sözlerine şöyle devam etti: "Çünkü para, maliye ve gelirler politikası yardımleyici olmaya devam ediyor. Çünkü biz, hedeflenen enflasyonla uyumlu yönetilen, yönlendirilen diğer kamunun belirlediği, tesirlediği fiyatlamaları yapıyoruz ama en ehemmiyetlisi hani diyorlar ya 'Para politikasıyla tek yere varamazsınız'. Varılacağını kim söyledi bir manaıyorum. 'Bugüne kadar para politikasıyla biz, sihirli tek biçimde bütünü sualnları çözeriz.' diyen oldu mu? Bunu söyleyen mi oldu? Nereden çıkarıyorsunuz? Biz, hepsi aksinden entegre, çeşitlilik boyutlu, birbiriyle uyumlu olan tek programlar uyguluyoruz. Önce 'Program yok.' denildi, sonraları 'Bu programlar var ama muvaffakiyetlı olmaz.' denildi. Sonra 'Bu programlar sıcaklık paraya dayanıyor.' denildi. Sıcak paraya mukabil birinci defa bu devlet tedbir aldı, biliyor musunuz? Haberiniz var mı? Sıcak para girişini sınırlamak için fiilen vergimsi tek adımlar attık diğer o kanaldan gelen kısa vadeli fonlara karşılık oranlarını artırdık. Bir sonrakiler bahane ne olacak bilmiyorum ama ortada tek programlar var ve bu programlar netice üretiyor. Üretmeye da devam edecek."

Şimşek, servis enflasyonunun oran 91'den oran 40'lara düştüğünü ve düşmeye devam edeceğini, mal enflasyonunun oran 56'lardan oran 25-26'ya kadar gerilediğini, ilköğretim mal enflasyonunun oran 17,5'e kadar indiğini, hepsi şişirme göstergelerinde şifa yaşandığını anlattı.