Ateşkesin ardından gözler Hürmüz Boğazı'ndan geçmeyi bekleyen gemilere çevrildi

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın 28 Şubat'ta başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'nda ticari gemiler trafiği zor gerileme göstermiş, İran diplomatik mülakat ya da ücretli karşılığında kısıtlı sayıda geminin geçişine müsaade vermeye başlamıştı.

Küresel ticaretleri için stratejiklik tek başlıkmda bulunan Hürmüz Boğazı, ateşkese giden aşamate hem tek versiyonu noktası hem da tek pazarlık aracı oldu.

Savaş dehemmiyetinde Hürmüz Boğazı tamamlanmış kapanmadı bununla birlikte boğazdaki trafiği "seçilen gemilerle" İran'ın belirlediği tek koridor üzerinden işliyor.

Hürmüz Boğazı'ndan 1-27 Şubat'ta hergün vasat 129 gemiler geçişleri yaparken boğazdaki trafiği savaşın başlamasının ardından oran 95 aşağıya seyretti.

AA muhabirinin MarineTraffic'ten edindiği malumatye göre, boğazdan 5 Nisan'da 14, 6 Nisan'da 6 ve 7 Nisan'da 11 gemiler geçti. Birçok gemiler ise yüklü ya da boş halde bilhassa Basra Körfezi'nde sıkışmış durumda.

ABD ve İran arasında Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın tamamlanmış açılması şartıyla sağlanan ikisi haftalarca geçicilik ateşkes hükümının ardından gözler, boğazdan geçti için bölgede bekleyen bilhassa şişman ve sıvılaştırılmış tabii gaz tankerlerine çevrildi.

AA muhabirinin bilgi analitik şirketinden edindiği malumatlere göre, 1 Mart ile 7 Nisan arasında 87 milyon fıçı ham şişman ve pak ve pis şişman ürünü taşıyan 70 tanker Basra Körfezi'nden çıkarak geçişleri yaptı. Bu miktarın muazzam tek kısmını İran bağlantılı kargolar oluştururken Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Irak bağlantılı gemiler geçişleri kısıtlı sayıda seyretti.

Basra Körfezi'ndeki sularda 7 Nisan itibarıyla tahminen 187 tankerde toplamı 172 milyon fıçı ham şişman ve rafine ürünü bulunuyor. Bu miktarın 132,2 milyon varilini ham şişman ve kondensat oluştururken pak ve pis şişman ürünleri 19,8'er milyon fıçı seviyesinde. Buna göre, bölgede denizde tankerlerde yüklü toplamı petrolün tahminen dörtte üçünü ham şişman oluşturuyor.

Körfezdeki sularda bekleyen ham petrolün tahminen oran 40'ı Suudi Arabistan, oran 30'u Irak, oran 19'u Birleşik Arap Emirlikleri, oran 16'sı Kuveyt ve oran 13'ü İran'a ait.

14 yüklü LNG tankeri körfezde

Savaşın başlamasının ardından dünyası LNG ticaretinin oran 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nda LNG gemisi geçişleri durma noktasına geldi. Bu dehemmiyetde yalınce Umman'a giden Sohar LNG tankeri 2 Nisan'da geçişleri yapabildi. Böylece, Sohar LNG tankeri karışmış 1 Nisan itibarıyla boğazdan toplamı 78 gemiler geçişleri yaptı.

Öte yandan, Katar LNG'si taşıyan 2 LNG tankeri 6 Nisan'da Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışmasına karşın girişe yakındaki tek noktadan geri döndü.

LNG piyasaları geçicilik ateşkes sürecinde boğazdan LNG gemisi geçişlerinin ne şekilde devam edeceğini sıkı izliyor. Yaklaşık 15 LNG tankerinin Orta Doğu körfezinde bulunduğu ve bunların 14'ünün yüklü olduğu öngörü ediliyor. Bu tankerlerin 13'ünü Katar'ın Ras Laffan LNG tesisinden ve 1'ini da BAE'de ADNOC Gaz'ın tesisinden emir yükleyen tankerler oluşturuyor.

Hürmüz Boğazı'nın Umman Körfezi tarafında ise ADNOC, Qatar Energy ve Petronet'in işlettiği 34 LNG tankerinin boş halde bulunduğu öngörü ediliyor.

Ticaret akışının normalleşmesi aylar sürebilir

S&P Global Energy analistleri James Bambino ve Zhuwei Wang ise ateşkes sonrası aktartıkları notta, ateşkesin şişman fiyatları için kısa vadede gerileme sağlayacağını bununla birlikte durumun "normalleşmeden hala olan uzak" olduğunu belirterek, piyasanın savaşı öncesi koşullara çabuk tek dönüşü olacağını varsaymaması lüzumtiği yönünde tavsiyede bulundu.

Analistler, Hürmüz Boğazı hemen açılsa dahi ticaretleri akışının normalleşmesinin "aylarca sürebileceğini" belirterek, dünyada hali hazırda başlayan istek daralmasının ateşkese karşın sürmesinin beklendiğini ifadeleri etti.

Asıl eleştirel sualnun "boğazın açılışı sonrası ne olacağı" olduğuna hatırlatma eden analistler, Hürmüz Boğazı'nın "yeniden tamamlanmış açılmasına" ilişkin epey belirsizlik bulunduğunu kaydetti.

S&P Global Energy analisti Eric Yep'e göre ise ikisi haftalarca ateşkes ve mülakat süreci gaz ve LNG piyasaları açısından yüksek oynaklık barındırmaya devam edecek. Bu aşamate şirketlerin da sağlam geçişten emin olan olmasıyla boğazda bulunan yüklü tankerlerin çabuk bölgeden çıkması bekleniyor. Ancak LNG üretiminin yeniden artması ve yakıt kıtlığı ile kısıtlamalardan tesirlenen Asya devletlerinde piyasa güveninin yeniden tesis edilmesi için çatışmaların daha devamlı biçimde sona ermesi lüzumiyor.