Askeri kışla ve cezaevi olarak kullanılan iki asırlık tarihi yapıda restorasyon sürüyor

SALİH BARAN - Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız, Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu için Edirne'de 1827 yılında inşa edilen Mahmudiye (Yanık) Kışlası'nın restorasyonunda zor inşaat çalışmalarının yüzde 80'inin tamamlandığını söyledi.

Yıldız, AA muhabirine, Sultan II. Mahmud'un Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmasının ardından kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu için İstanbul'da Selimiye, Davutpaşa ve Rami kışlaları ile Edirne'de da Mahmudiye Kışlası'nın inşa edildiğini anlattı.

Yaklaşık 200 yıllık geçmişe malik yapının 19'uncu yüzyıl başı mimarisinin tüm özelliklerini taşıdığını ifadeleri eden Yıldız, bugün kışlanın yalnızca tek bölümüne ulaşılabildiğini bununla birlikte şimdiki haliyle dahi ikonik, önemli tek önemli medeniyet niteliği taşıdığını belirtti.

Kışlanın uzunluğu yıllar cezaevi olarak kullanıldığını hatırlatan Yıldız, restorasyon sürecinin en zorlu aşamasının bu dönemde yapılan eklerin temizlenmesi olduğuna işaret etti. Yıldız, şunları kaydetti:

"Dönem içinde yapılan eklerin arındırılması işte şu anki gayretimizin en ilköğretim noktası. Muhtes eklerin arındırılmasını kapsayan zor inşaatlar yüzde 80 oranında bitti. Bu kısım mart ayının 15'ine kadar inşallah tamamlanacak.

Ardından işte vahim tek statik da çalışmamız var. Önemli tek ilim heyeti, hocalarımız bunların hesaplamalarını yaptılar, projelerini hazırladılar. Onun uygulamasına geçeceğiz. Ardından da mekanların inceliği restorasyonu ve sergileme, tefriş düzenleri kurulacak. Bir bütün halinde burayı da Saray-ı Cedide-i Amire ile birlikteki inşallah 2027 sonuna yetiştireceğiz."

- Önemli eserler sergilenecek, araştırma orta ile kütüphane olacak

Restorasyonun tamamlanmasının ardından kışlanın Edirne Sarayı'na ait taşınabilir eserlerin sergileneceği tek müze olarak servis vereceğini aktaran Yıldız, yaklaşık 150 binlerce önemli eserin ziyaretçilerle buluşturulmasının hedeflendiğini söyledi.

Kışlanın diğer kanadında ise Milli Saraylar bünyesinde, yalnızca Edirne'ye değil Rumeli, Balkanlar ve Osmanlı coğrafyasının tamamına hitap edecek tek araştırma orta ile kapsamlı tek kütüphane kurulacağını belirten Yıldız, ayrıca çok amaçlı salonların da mekan alacağını dile getirdi.

- Kompleksteki cami ve hamam da ihya edilecek

Yapı kompleksinin önemli unsurları arasında mekan saha caminin ihya edileceğini, dönem özelliklerini büyük ölçüde koruyarak bugüne ulaşan hamamın da kapsamlı tek restorasyondan geçirileceğini ifadeleri eden Yıldız, "Çok önemli ikisi eklentisi var bu kışlanın. Bir tanesi camisi. Bugün belli tek miktarda günümüze ulaşmış kazı çalışmalarıyla vahim miktarda ortaya çıkardık. Bunun da ihyası gerçekleşecek. Hamamı da gerçekten döneminin bütün özelliklerini bünyesinde barındıran ve çok şükür ki dik olan ama buna rağmen da tabii vahim tek restorasyona ihtiyacı olan tek hamam." diye konuştu.

- Mahmudiye Kışlası

Kaynaklara göre, Mahmudiye Kışlası kentte Piyade Kışla-i Hümayunu ya da geçirdiği yangınlara atfen Yanık Kışla olarak anılır.

Kışla, Sultan II. Mahmud döneminde, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının ardından kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu için Edirne'de inşa ettirildi.

Yapımına 1826 yılında başlanan kışla, 1827 yılı nihayetinde tamamlandı. Yapı, Edirne Sarayı'nın kuzeyinde, Tunca Nehri kıyısında, Has Ahırlar arsası bitişiğinde mekan alıyor. Dikdörtgen planlı ve vasat avlulu olarak inşa edilen kışla, döneminin ordu mimari anlayışını yansıtıyor.

Kışla, 1857, 1869 ve 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında çıkan yangınlarda büyük zarar gördü.

Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı sırasında da etkin olarak kullanılan yapı, özellikle Balkan Savaşları döneminde bombardıman ve patlamalar sonucu tahrip edildi.

Cumhuriyet'in birinci yıllarında ordu işlevini yitiren yapı, 1932 yılında cezaevine dönüştürülerek uzunluğu yıllar Edirne Kapalı Cezaevi olarak kullanıldı. Kasım 2022'de kışla ve eklerinin bulunduğu alan, Milli Saraylar Daire Başkanlığına devredildi.