Asırlık kültür: Yumurta topuk ayakkabı

Samsun Çarşamba'nın tescilli kültürel zenginliklerinden olan ve gelenekselliği yöntemlerle imal edilen yumurta ayaktopuğu ayakkabı, asırlar geçse da unutulmuyor.
Çarşamba'nın en önemli kültürel değerleri arasında mekan alan, 1970'li ve 1980'li yılların vazgeçilmezi olan yumurta ayaktopuğu Çarşamba ayakkabısı, 2020 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Coğrafi İşaret Tescil Belgesi alarak özgünlüğünü resmileştirmişti. Aradan geçen yıllara rağmen bu kültürel simge, vatandaşlar tarafından alaka ve beğeniyle yeğleme edilmeye devam ediyor.
Çarşamba ilçesinde 15 yıldır yumurta ayaktopuğu ayakkabı imalatı yapan Oğuzhan Gülşen, bu işin ata mesleği olduğunu ve 80 senedir sürdürüldüğünü söyledi. Çarşamba ayakkabısının ilçe turizmi ve kültürü için çok önemli tek değer olduğunu belirten Gülşen, tarihinin çok önceki dönemlere dayandığını ifadeleri etti. Yaklaşık 50 yıl önce ilçede 250'nin üzerinde ayakkabı imalatçısı olduğunu bununla birlikte bu sayının günümüzde 67'ye kadar düştüğünü açıklayan üstat Gülşen, "2020 yılında belediye başkanı ve ticaretleri odası başkanıyla birlikteki yumurta ayaktopuğu ayakkabının tescilini aldık. Ancak imalatçı sayısı azaldı. Eskiden büyükşehirlerde fabrikasyon ayakkabı olmadığından ayakkabılar elde yapılıyordu. Bu nedenle çok sayıda ayakkabıcımız vardı. Ülkemiz sanayileştikçe ve ayakkabılar makinelerde üretilmeye başladıkça el yapımı ayakkabılar piyasadan çekilmeye başladı. Şu an 67 imalatçı kaldı. Biz da bu kültürü unutturmamak adına çalışıyoruz" dedi.

"Alışan tek daha bırakamaz"
Çarşamba ayakkabısını giymeye alışmış insanların başka ayakkabı giyemediğini ifadeleri eden Gülşen, ayakkabının yalnızca Çarşamba'da üretildiğine ilgi çekerek, "Bu ayakkabı diğer illerde üretilmiyor. 81 ile kargo ile gönderiyoruz. İnsanlar gayet sevinçli kalıyor bununla birlikte artık insanlarımız yaygınlaşan olarak atletizm ayakkabıyı yeğleme ediyor. Bizim ayakkabılarımız özel günlerde, önceki kültürleri yaşatmak için kullanılıyor. Sürekli giyen amcalarımız halen var. Ayrıca süs eşyası olarak küçük minyatür ayakkabılar da yapılmaya başlandı. Biz da üretmeye başladık, yoldan geçenler hediyelik olarak alıyor. İlçemizin simgesi olduğu için yeğleme ediliyor" ifadelerine mekan verdi.

"İlçemize heykel kazandırdık"
Çarşamba Tarihi Köprüsü'nün yanında bulunan ayakkabı heykelini ilçeye kazandırdıklarını belirten Gülşen, "Coğrafi işaret tescil belgesi alınmadan önce kültürel ayakkabı heykelimizi önemli köprümüzün yanına koymayı başardık" diye başlıkştu.
Yumurta ayaktopuğu ayakkabı ve 8 köşeli kasket, Çarşambalılar yoğun alaka göstermeye devam edecek gibi görünüyor.