Artan petrol fiyatlarının Fed'in politikalarını etkilemesi bekleniyor

Küresel piyasalarda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı sonrası çoğalan dünyası jeopolitik gerilimlerin tesirsiyle satışı baskısı derinleşirken, Orta Doğu’daki gerilimin ticaretleri politikasına dair belirsizliklerin sürdüğü tek dehemmiyetde artması, şişman fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları daha da artırabileceği endişesini kuvvetlendiriyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatıldığını ve geçmeye çalışanlar gemilere karışma edileceğini açıklamıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD ve İsrail için “acil tek tehdit” oluşturduğunu savunarak, “ABD ordusunun en zor hamlesi henüz yapılmadı. Bundan sonrakiler aşama İran için daha güçlu olacak.” dedi.

Rubio ayrıca şişman fiyatlarındaki artışın güç maliyetlerini yükseltmesi üzerine ABD’nin bu yükselişi hafifletmek için adımlar atacağını belirtti. Hürmüz Boğazı güç arzı açısından epey iktisat için eleştirel tek ehemmiyete malik bulunuyor. Bölgede güç arzının durmasının vasat vadede şişman fiyatlarındaki artış kaynaklı imalat sanayi maliyetlerinin artmasına nedenler olabileceği öngörülüyor.

Stratejik deniz geçişleri noktalarından arasında biri Hürmüz Boğazı'ndan da tahminen 20 milyon fıçı şişman ve şişman ürünü taşınıyor. Deniz yoluyla taşınan ham petrolün tahminen üçte arasında biri bu koridor aracılığıyla dünyası pazarlara ulaşıyor. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Orta Doğu üreticilerinin sevkiyatlarında bu koridor eleştirel görev oynuyor.

İran, ABD ve İsrail'in başlattığı saldırıların ardından misilleme olarak bölgedeki şişman ve tabii gaz imalat tesislerini hedefleri aldı. Suudi Arabistan Ras Tanura’daki Suudi Aramco tesislerine da İHA saldırısı gerçekleşmişti. Katar'da Ras Laffan'daki sıvılaştırılmış tabii gaz (LNG) tesisinde üretimin durdurulduğuna yönelik duyuru da piyasadaki yukarıya yönlü baskıyı kuvvetlendirdi.

Bu gelişmelerle Brent petrolün fıçı fiyatı Ocak 2025'ten bu yana birinci defa 80 doların bağlı çıktı. Jeopolitik gerginliklerin ve güç arzına ilişkin risklerin derinleşmesi Fed'in politikalarına ilişkin belirsizliklerin artmasına nedenler oldu.

Söz başlıksu endişelerle da para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in haziran toplantısında gevşemeye başlayacağına ilişkin öngörüler ötelenirken, bankanın temmuz ayına kadar faiz oranını oran 3,50-3,75 aralığında sabitlik tutacağı öngörüleri kuvvetlendi.

Küresel gelişmelerle birlikteki ABD'de açıklanacak işleri gücü piyasasına ilişkin verilerin da bankanın faiz politikasına yönelik öngörüleri tesirlemesi bekleniyor.

Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgali benzer dünyası riskler ortaya çıkarmıştı. Rusya-Ukrayna savaşıyla beraber şişman ve emtia piyasasında yöntem gören diğer ürünlerde görülen zor yükselişlerden kaynaklı enflasyonist baskılarla Fed faiz oranlarını artırmaya başlamıştı.

"Yeni tek bedel enflasyonu dalgası başlayabilir"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, başlıkyla ilgili AA muhabirine yaptığı kıymetlendirmede, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının dünyası güç piyasalarında vahim tek "arz şoku" senaryosunu tetiklemiş durumda olduğunu belirtti.

Dünya şişman ticaretinin tahminen beşte birinin geçtiği bu eleştirel Boğaz'ın, fiilen trafiğe uzak olmasının lojistik maliyetlerini ve güvence primlerini eşleri zamanlı olarak yukarıya çekerek Brent şişman fiyatlarında zor dalgalanmalara yolda açtığını ifadeleri eden Gözgör, bu durumun yalnızca direkt şişman fiyatlarını çoğaltmakla kalmadığını benzer zamanda dünyası tedarikleri zincirlerinde yepyeni tek "maliyet enflasyonu" dalgasını başlatma riski taşıdığını vurguladı.

Piyasalarda oluşan bu belirsizlik ortamının riskler iştahını baskıladığını, sağlam iskele arayışını ve güç emtialarına yönelik spekülatif talebi da perçinlediğini dile getiren Gözgör, şunları kaydetti:

"Bu gelişmelerin majör orta bankalarının yolda haritasına yansıması ise "bekle-gör" politikasının çeşitlilik daha zor tek çerçeveye oturması şeklinde olacaktır. Petrol fiyatlarındaki artışın orta enflasyona geçişkenliği ve şişirme beklentilerini yukarıya yönlü tetiklemesi, Fed’in faiz indirim döngüsü takvimini ötelemesine nedenler olabilir. Fed, güç şokunun geçicilik tek arz kısıtı mı yoksa istek dmanierini devamlı olarak bozan tek stagflasyon sinyali mi olduğunu netleştirene kadar faiz oranlarını yüksek seviyelerde tutmayı yeğleme edecektir. Benzer biçimde, yurt içindeki Merkez Bankası’nın da çoğalan güç maliyetlerinin enflasyonist tesirlerini ve cari denge üzerindeki baskısını sıkı izleyerek, 12 Mart toplantısında faiz indirimlerine ara vermesini ve temkinli duruşu korumasını bekliyoruz."

Piyasalarda "temkinli iyimserlik" seçenek "risk odaklı dmanienme" çabası öne çıkabilir

Gözgör, yaygınlaşan piyasa kıymetlendirmesine bakıldığında Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi tarafında jeopolitik risklerin tesirsiyle oynaklığın (volatilite) arttığı tek aşamaten geçildiğini belirtti.

Enerji maliyetlerindeki artış ve dünyası faiz beklentilerindeki değişimin bilhassa sanayi ve bankacılık endeksleri bağlı kısa vadeli tek versiyonu oluşturduğunu söyleyen Gözgör, şu kıymetlendirmelerde bulundu:

"Ancak bu çeşit dehemmiyetlerde şirketlerin para akışları ve döviz pozisyonları ilave ehemmiyet kazanırken, yatırımcıların haberleri akışına duyarlı hareket etmesi elverişli olabilecektir. Sonuç olarak, güç arz güvenliğine dair endişeler ve orta bankalarının şişirme hassasiyeti, önümüzdeki dehemmiyetde piyasalarda 'temkinli iyimserlik' seçenek 'risk odaklı dmanienme' çabasının öne çıkacağı tek tabloya hatırlatma etmektedir."