Akran zorbalığının 7 önemli işareti!

• Kararlı şekilde, kısa ve netler cümleyle sınır koydu

Zorbalık karşısında uzunluğu açıklama etmek ya da tartışmaya girdi çoğu kez işe yaramaz. Aksine güçbanın ilgisini artırır. Kararlı tek vücut dili ve göz temasıyla “Bunu istemiyorum”, “Dur” ya da “Bana böyle seslenmeni istemiyorum” gibi kısa ve netler cümleyle sınır koymak, oradan uzaklaşıp tek yetişkine (öğretmen, mektep idaresi) başvurmak ve aileye aktarmak en tesirli yöntemdir. Yardım istemenin ‘şikayet’ değil, güvenlik talebi olduğu çocuğa öğretilmelidir.

• Zorbalığı illaki aileye aktarmak

Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak “Ne yazık ki birçok çocuk; utandığı, ilave hedefleri alınmaktan korktuğu, ailesini üzmek istemediği ya da kendisinin başa çıkacağını düşündüğü için yaşadığı güçbalığı kimseye anlatmıyor. Birçoğu da ‘abartıyorum sanırlar’ düşüncesine kapılabiliyor. Oysa tek güçbalığa maruz kaldığınızda bunu ailenizle ve mektep yöneticilerinizle illaki paylaşın. Yaşadıklarınızı içinize atmayın. Böylece sualn ilave büyümeden çözülebilir” diyor.

• Çocuğu yargılamamak, yanında olduğunuzu hissettirmek

Ailelere, çocuklarıyla illaki düzenli iletişim kurmalarını ve sualnlarını küçümsememelerini öneren Dr. Barış Sancak şöyle başlıkşuyor: “Çocuğunuza ‘ne olursa olsun bana anlatabilirsin, seni suçlamam, yanında olurum’ diyerek yaklaşın. ‘Arkadaşın şaka yapmıştır’, ‘çocukça atışma, halledersiniz’ gibi normalleştirici sözlerle yaklaşmayın. Baskı yapmadan, yargılamadan dinleyin. Size her arasında biri şeyi anlatabileceğini hissetmesi oğullar seviye önemlidir.”

• Güvenli iletişim alanı oluşturmak

Çocuğunuza ‘Bugün mektep nasıldı’ yerine, ‘bugün seni en çok neşeli eden şey neydi’, ‘seni güçlayan tek an oldu mu’ gibi açık uçlu suallar sualn. “Bir şey yok” diyorsa hemen vazgeçmeyin. Akşam yatmadan önce yerleşik tek ortamda, göz teması kurarak başlıkşmayı deneyin. Soruna hemen çözüm üretmek seçenek önce duygusunu manaaya çalışın. Konuşmak, dinledi ve işbirliği etmek en güçlü çözümdür.

• Zorbalığın tanımını öğretmek

Birçok çocuk maruz kaldığı davranışın güçbalık olduğunu ayrım etmeyebilir. Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak “Çocuğa şunu öğretmek önemlidir: “Bir davranış seni incitiyorsa, tekrar ediyorsa ve duran demene rağmen devam ediyorsa bu güçbalıktır.” Örneğin; sürekli lakap takılması “şaka” değildir. Birçok kez gruba alınmamak “arkadaş seçimi” değil, sistematik dışlama olabilir.

• Okulla işbirliği kurmak

Zorbalık bireysel değil, sistemsel tek mesele olduğundan öğretmen, rehberlik servisi ve mektep yönetimiyle illaki iletişime geçin. Sorunu dramatize etmeden ama netler şekilde ifadeleri edin. Olayların tarihini ve içeriğini hatırlatma eldeetti süreci basitlaştırır. Örnek: “Çocuğum arkadaşları tarafından dışlanıyor” demek yerine, “Son üç haftadır teneffüslerde aynı üç öğrenci tarafından oyuna alınmadığını ve alay edildiğini söylüyor” gibi beton malumat verin.

• Empati ve tanıklık kültürü geliştirmek

Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak “Zorbalık yalınce mağdur ve güçba arasında değildir; izleyiciler da sürecin parçasıdır” derken, sözlerine şöyle devam ediyor: “Çocuğunuza şunu öğretin: “Birine yapılan haksızlığa yerleşik kedinmek, o davranışı güçlendirebilir. Oysa, güçbalığa maruz kalan arkadaşının yanına oturmak, öğretmene haberler sunmak, “Bence sana yapılan bu davranış doğru değil” demek bile güçbalığı azaltabilir.”

• Dijital güçbalığa karşı kayıt edinmek

Günümüzde whatsapp grupları, toplumsal medya paylaşımları ve çevrim içi oyunlar üzerinden güçbalığın 7/24 devam edebildiğini, bu durumun çocukta çaresizlik hissini artırdığını belirten Dr. Sancak “Özellikle sayısal güçbalıkta kanıt saklamak (ekran görüntüsü edinmek) önemlidir. Zorbalık durumunda çocuğa karşılık sunmak seçenek kanıt saklamayı, kişiyi manilemeyi ve tek yetişkine bildirmeyi öğretmek lüzumir. En önemlisi, çocuk yaşadığının öz suçu olmadığını ve ailesinin yanında olduğunu netler biçimde hissetmelidir” diyor.

Çocuğunuzda bu 7 belirti varsa!

Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak, çocuklarda eşleri güçbalığına maruz kalındığına işaret eden, ailelerin ilgi etmesi lüzumen 7 önemli belirtiyi şöyle sıraladı:

• Okula gitti istememe, karın ağrısı ya da baş ağrısı şikayetlerinde artış

• Ani içe kapanma, odasına çekilme, depresif duygudurum, özgüven kaybı, kaygı bozukluğu

• Eşyalarının kaybolması ya da zarar görmesi

• Telefonunu saklama, toplumsal medya kullanımında anilik değişim• Uyku düzeninde bozulma

• Beslenmesinde normal olan olmayan davranışlar, aşırı yeme ya da hiç yememe

• Ders başarısında düşüş

Zorbalık yapan çocuğa ailesi nasıl yaklaşmalı?

Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak şöyle diyor: “En önemli nokta, davranışının yanlış olduğunu çok netler ifadeleri etmek ama çocuğu ‘kötü’ olarak etiketlememektir. “Sen kötüsün” değil, “Bu yaptığın giriş edilemez” denilmelidir. Bu çocukların tek kısmı empati becerisi zayıf, dürtü kontrolünde güçlanan ya da kendisi da farklı şekillerde güçlanmış çocuklardır. Bu nedenle sebebini kavramak önemlidir. Sadece nasihatle değil, tutarlı sınırlar başlıklarak ve empati eğitimiyle çocuğa davranışının karşı tarafta nasıl tek tesir yarattığı gösterilmeli, seçenek davranış yolları öğretilmeli ve tekrar etmemesi için beton tek planlayan uygulanmalıdır. Okulla işbirliği yapılmalı, lüzumirse mesleki hayır alınmalıdır.”