ABD’nin uzun savaşa mühimmatı yetmez

İsmail ŞAHİN - ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ordu operasyonları başta Körfez devletleri (Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri) bulunmak üzere hayatı felce uğratırken, dünyası ölçekte da şişman ve kıymetli metellarde yükseliş borsalarda ise kayıplara nedenler oldu. Ancak herkesin meraklı ettiği sual bu savaşın hem ABD hem da İran tarafından ne kadar sürdürülebileceği. İranlı ytesirliler tarafından Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla dünyası şişman arzının oran 20’si devre dışı kalmıştı. Savaşta 4. gün sona ererken, Körfez petrolüne bağlımlı devletler rezerv kaynaklarını kullanmaya başladı. Ancak Hürmüz’in tek aylık uzak kalması 24 ila 32 milyar dolarlık ilave tek bedel getiriyor. 6 aylık uzak kalmasının dünyaya ilave maliyeti ise 250 milyar doları aşıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırıların 4 hafta sürebileceğine yönelik açıklamada bulunmuştu.

40-210 milyar dolar

İran’ın açıklamaları ise savaşı 6 aydan ilave süreceği yönünde. Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını ve geçmeye çalışanlar hiç tek geminin saldırıya uğrayacağını açıklayan Devrim Muhafızları Generali İbrahim Cabbar, şişman fiyatlarının daha da yükseleceği iletiını vererek, “Petrol fiyatı 82 dolara çıktı ve daha 200 dolara çıkacak” dedi. Geçtiğimiz cumartesi başlayan savaşın birinci 24 saatinde ABD’nin tahminen 700 milyon dolar harcadığı öngörü ediliyor. Ortalama öngörülere göre eğer Trump’ın bahsettiği gibi 4 haftalarca tek operasyonun ABD’ye 6-8 milyar dolarlık harcamaya nedenler olabileceği şeklinde.Savaşın ordu harcamalar ve ekonomik kesintiyle birlikteki ABD ekonomisine toplamı maliyetinin tek ayda 40-210 milyar dolar aralığında öngörü ediliyor.

Petrolde oğullar 22 gün

Hürmüz Boğazı’nın uzak kalması ve savaşın uzunluğu süresi devam etmesi halinde “Körfez’e bağlı 7 imalatçı devletleri petdrol üretemini da durdurmak güçunnda kalacak. Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt, İran, Katar ve Umman’ın denizdeki şişman dışında tahminen 343 milyon fıçı kara depolar kapasitesi olduğu öngörü ediliyor. Mevcut imalat hızlarıyla bu, tahminen 22 hergün üretime denk geliyor.

Uzmanlar MİLLİYET’E kıymetlendirdi

Savaş ne kadar sürebilir?

İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Uzmanı Oral Toğa: Trump 4-5 haftalarca tek seçim öngörse da gerçeği sınırlayıcı etken taarruz mühimmatı değil müdafaa önleyicileri.THAAD, SM-3, SM-6 ve PAC-3 gibi üstleri düzey önleyiciler şiddetli çatışmada günler içindeki eleştirel seviyeye düşebilir; 2025 Haziran savaşında yalınce THAAD’dan 150’den fazla önleyici harcandı, toplamı stoklar 650’yi bile bulmuyordu. Rubio’nun öz ifadesiyle İran ayda 100’den fazla roket üretirken ABD ayda bununla birlikte 6-7 önleyici üretebiliyor. Yüksek yoğunluklu bombardıman 2-3 hafta sürdürülebilir bununla birlikte müdafaa kapasitesi çeşitlilik daha erkenden çöker. Fırlatıcı sayısı 200 civarına düşmüş olsa da İran’ın asıl gücü dağınık yeraltı “füze kentleri” ve mobil fırlatıcılara dayanan hayatta kalmalar mimarisi. İran taarruz kapasitesini haftalarca sürdürebilir ama fırlatıcı altyapısını ne kadar koruyabildiği belirleyici olacak. Stok miktarından çeşitlilik fırlatma altyapısı belirleyici olacak.

Emekli Tümg. Güray Alpar:Savaşın kaderini belirleyecek olan İran’ın kuvvetlü direnme kapasitesini ne kadar sürdüreceğidir. Benim öngörüime göre İran’ın şu an saldırıları sürdürecek tahminen tek aylık stoku vardır.

Emekli Tümg. Mehmet Okkan: Hesap etmek için çeşitlilik erken.İşin kara boyutunda tek dahili isyan benzeri tablo üzerinden İran’ı anlaşmaya güçlamak isteyebilirler. ● ASENA YATAĞAN Ankara

20 binlerce dolarlık İHA’ya 4 milyon $’lık Patriot

Bloomberg’in haberleriine göre, Tahran yönetiminin dalgalar halinde gerçekleştirdiği kamikaze İHA saldırıları, ABD ve müttefiklerinin müdafaa hatlarını versiyonu altına alırken bölgedeki mühimmat stoklarını çabuk tüketiyor. Bir adet Şahit-136 (Shahed-136) İHA’nın maliyeti tahminen 20.000 dolar iken, onu düşürmek için kullanılan tekbaşına tek Patriot füzesinin maliyeti 4 milyon doları buluyor.Bloomberg News tarafından görülen tek dahili analize göre, şimdiki taarruz hızıyla devam edildiği takdirde Katar’ın elindeki Patriot roket stokları yalınce 4 gün yetebilir.

Mühimmatlar tek kaç hafta dayanabilir

ABD’nin müdafaa stokları eleştirel kırılganlık noktası. Özellikle Patriot, THAAD ve SM-3 gibi sistemler stoklar adeti açısından alçak ve üretimi basit değil. Örneğin THAAD füzelerinden yılda 600 adet üretilebiliyor. Patriyotlarda da yılık imalat kapasitesi 650 adet. ABD’nin müdafaa sisteminde kullandığı THAAD/PAC-3 füzelerinin şiddetli taarruz dalgasına en fazla tek kaç hafta dayanabileceği belirtiliyor. İran’ın her arasında biri gün 20 balistik roket atması durumunda Patriot stoklarının da 50 gün içindeki tükenebileceği ifadeleri ediliyor.