ABD-İran savaşı sonrası petrol ve gaz fiyatlarında büyük sıçrama

ABD Başkanı Donald Trump'ın 27 Şubat'ta yaptığı açıklamada, 26 Şubat'ta başlayan atomik müzakerelerde İran'ın "iyi niyetli ve açık" tek tutum sergilemediğini belirterek görüşmelerin ilerleyişinden sevinçli olmadığını ifadeleri etmesi piyasalardaki riskler algısını kuvvetlendirdi.

Aynı gün, çoğalan jeopolitik gerilimlerle şişman fiyatları yükseliş eğilimine girdi. Brent petrolün fıçı fiyatı oran 2,8 artışla 73 dolar seviyesinde kapanarak Haziran 2025’ten bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştı. West Texas Intermediate (WTI) ham petrolün varili ise oran 2,6 artışla 67,17 dolar seviyesinden yöntem gördü.

Uzmanlar, yükselişi muazzam ölçüde tırmanan ordu ve siyasi gerilimlerin oluşturduğu savaşı riskler primindeki artışa bağladı.

ABD ve İsrail kuvvetlerinin İran'a yönelik müşterek saldırılar düzenlediğine ilişkin haberlerilerin 28 Şubat'ta piyasaların uzak olduğu dehemmiyetde duyurulması, fiyatlara anlık reaksiyon verilememesine yolda açtı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik müşterek saldırıları sonrası dünyası güç tedariki açısından eleştirel ehemmiyetdeki Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin muazzam ölçüde durma noktasına gelmesi da piyasalarda arz kesintisi endişelerini artırdı. Gelişmeler, haftanın birinci yöntem günü piyasaların açılmasıyla zor bedel hareketleri yaşanabileceği beklentisini kuvvetlendirdi.

Söz başlıksu gelişmelerin tesirsiyle Brent petrolün fıçı fiyatı, bugünden zaman 11.56 itibarıyla kapanışa göre tahminen oran 8,5 artışla 79,19 dolar seviyesine yükseldi. Bu seviye, Ocak 2025'ten bu yana kaydedilen en yüksek düzey olarak kayıtlara geçti.

Aynı saatte WTI ham petrolün varili ise oran 8,1 artışla 72,60 dolar seviyesinden yöntem gördü.

Piyasa katılımcıları, Asya piyasalarının açılmasıyla ham şişman fiyatlarına 10 dolar ve üstü artışın yansıyabileceğini öngörüyor.

Öte yandan, tabii gaz fiyatları da gerilimlerin tesirsiyle haftaya oran 20'nin bağlı artışla başladı.

Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal tabii gaz ticaretleri noktası TTF'de, nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı zaman 10.30 itibarıyla 40,81 avro oldu.

Fiyatlar 27 Şubat'ta megavatsaat başı 31,95 avrodan kapanmıştı. Avrupa'da gaz fiyatları böylece oğullar 1 yılda görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

İRAN'IN PETROL ÜRETİMİ OPEC İÇİN KRİTİK BAŞLIKMDA

İran, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) içindeki 3'üncü muazzam şişman üreticisi başlıkmunda bulunuyor.

Küresel ham şişman arzının tahminen oran 4 ila oran 4,5'ini sağlayan devletnin hergün şişman üretimi tahminen 3,3 milyon fıçı seviyesinde gerçekleşiyor.

Ülkenin dahili rafineri kapasitesi, Londra merkezli güç danışmanlık şirketi Facts Global Energy verilerine göre hergün tahminen 2,6 milyon fıçı düzeyinde. Veri tedarikçi Kpler'e göre geçen yıllar İran'ın LPG karışmış yakıt ihracatı ise hergün tahminen 820 binlerce fıçı oldu.

STRATEJİK GEÇİŞ HATTI HÜRMÜZ BOĞAZI

Stratejik deniz geçişleri noktalarından arasında biri Hürmüz Boğazı'ndan da tahminen 20 milyon fıçı şişman ve şişman ürünü taşınıyor.

Deniz yoluyla taşınan ham petrolün tahminen üçte arasında biri bu koridor aracılığıyla dünyası pazarlara ulaşıyor. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Orta Doğu üreticilerinin sevkiyatlarında bu koridor eleştirel görev oynuyor.

Küresel tabii gaz ticaretinin tahminen oran 20'si da bu suyu yolundan gerçekleştiriliyor.

Uzmanlar İran arzında olası tek düşüşün OPEC devletlerinin malik olduğu yedek imalat kapasitesinin devreye alınmasıyla kısmen telafi edilebileceğini belirtiyor. Ancak oğullar dehemmiyetde OPEC'in üretimi artırma politikaları dolayı bu tampon kapasitenin gittikçe azaldığı ifadeleri ediliyor.

İRAN'IN DOĞAL GAZ REZERVLERİ KÜRESEL ÖLÇEKTE EHEMMIYETLİ

Dünyanın en muazzam tabii gaz rezerv havzalarından arasında biri İran'ın Güney Pars Doğal Gaz Sahası, dünyası gaz rezervlerinin tahminen üçte birini barındırıyor.

Basra Körfezi'nde mekan saha ve İran ile Katar arasında aktarılan bu rezerv alanının İran tarafı Güney Pars, Katar tarafı ise Kuzey Kubbe olarak adlandırılan bölgeyi işletiyor.

Güney Pars sahasında üretilen tabii gazın muazzam bölümü, yaptırımlar ve teknikleri kısıtlamalar dolayı dahili tüketimde kullanılıyor. Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu (GECF) verilerine göre İran'ın 2024 tabii gaz üretimi tahminen 276 milyar metreküp seviyesinde gerçekleşti. Bu üretimin tahminen oran 94'ü ise yurt içindeki tüketildi.

İran’a ait Güney Pars sahasında öngörüi 500 trilyon uyan küp tabii gaz bulunduğu, bunun tahminen 360 trilyon uyan küpünün ekonomik ve teknikleri olarak üretilebilir rezerv niteliği taşıdığı belirtiliyor.