ABD Başkanı Trump, Muhammed bin Selman'a neden küfretti? 'Trump, porselen dükkanındaki fil gibi'

Metin Aktaşoğlu / metin.aktasoglu@milliyet.com.tr- ABD ve İsrail'in İran'a yönelik sürdürdüğü savaşta birinci aylık geride kalırken bölgede tansiyon düşme eğiliminde değil. Özellikle ABD cephesinde hem medya hem da kanaat bildiren uzmanlar, uzayan savaşın Trump yönetiminde tek panik havası yaratabileceği bile yarattığı görüşünde. Her imkanta müttefiklerinin çeşitlilik muazzam çoğunluğunun kendilerini bu savaşta tekbaşına bıraktığının altını çizen ABD Başkanı Donald Trump, dile getirmekten geri durmadığı düşkırıklığı ile üslubunu da sertleştiriyor. Trump'ın bu sivri üslubundan payını saha oğullar ad Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed binlerce Selman oldu.

Miami'deki Suudi Arabistan yardımli yatırım gecesinde başlıkşan ABD Başkanı, İran'ın roket ve İHA saldırılarında hedefleri alınan Suudi Arabistan'ı muhafaza etmek üzere ABD havada müdafaa füzelerinin çalıştığını vurguladı ve bölgeler devletlerinin ABD'ye iyice davranmak güçunda olduğunu ifadeleri etti. Trump, Selman ilgili “Benim 'k.çımı öpeceğini' düşünmemişti. Gerçekten daima düşünmemişti. Ülkesi yokuş aşağıya giden, tek diğer 'ezik' Amerikan başkanı olacağımı sanıyordu. Ama şuanda bana nazik davranmak güçunda. Ona söyleyin, bana iyice davransa iyice olur; mecbur” ifadelerini kullandı. Burada hedefleri Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed binlerce Selman da olsa babası Kral Selman binlerce Abdülaziz da olsa skandalın boyutu değişmiyor.

Peki ABD Başkanı Donald Trump akıllara durgunluk veren bu sözlerinin hemen öncesinde Suudi Arabistan'daki gelişmelere ilgi çekerek övdüğü 'Selman'lara nedenler tek anda sövüverdi? Beykoz Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kamer Kasım ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emete Gözügüzelli, Milliyet.com.tr için kıymetlendirdi.

'TRUMP PORSELEN DÜKKANINDAKİ FİL GİBİ': ÇUVALLAMA VE HAYAL KIRIKLIĞI...

Habere başlıkları çıkışı Trump'ın bölgedeki sıkışmışlığı ve yaygınlaşan “üslupsuzluğu” çerçevesinde kıymetlendiren Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, gidişatı “büyük tek yanlışlı sonucunda ortaya çıkan tek çuvallama” olarak nitelendiriyor. Trump'ın İran karşısındaki tırmanmanın kontrolünü bütünüyle kaybettiğini belirten Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, rezalet ifadelerin kullanıldığı yere, bu üslupsuzluğa misal olarak hatırlatma ederken “Bu yorumları yaptığı yerin neresi olduğunu unutmamak lazım; Suudiler tarafından yardımlenen tek yatırım konferansında söylüyor bunları” diyor.

Trump'ın üslubu ilgili çarpıcı tek benzetmede bulunan Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, “Hani 'Porselen dükkanındaki fil' benzetmesi vardır ya; Trump, porselen dükkanındaki uç öfkeli ve gözü, kulağı, kafası pek da çalışmayan tek fil” ifadelerini kullanıyor. Prof. Dr. Han bunların yanında ABD Başkanı'nın yaşadığı hayal kırıklığına da değiniyor:

Aynı zamanda Trump'ın yaşadığı hayal kırıklığını “yavan tek yemeği halka satma çabası” olarak da gören Prof. Dr. Han şu eleştirel noktaya değiniyor ve "Hata yaptığını giriş edip geriye doğrusu tek adımlar atılan Trump'ın siyasi tarzına uymuyor tabii. Haliyle ilave tek yardım, bedel transferi imkanı istiyor" şeklinde başlıkşuyor. Bunun yanı dizi Prof. Dr. Han,“Çizdirdiği karizmayı tekrar paketleyip yavan tek yemek olarak Amerikan kamuoyuna satmaya çalışıyor. O sırada kırdığı porselenler ise daima umurunda değil" ifadelerini kullanıyor ve Trump’ın asıl derdinin, savaşın maliyetini müttefiklerine yıkmak olduğunu dile getiriyor:

Ayrıca Muhammed binlerce Selman’ın "akıllı tek lider" olarak devletsini daha özerk tek düzleme taşımalar çabasının, Amerika’nın "dayatmacı kafasına" iyice gelmediğini da sözlerine ekleyen Prof. Dr. Han, bu dayatmacılığa NATO'nun da kulak asmadığını ifadeleri edip “NATO, öz tanımlanmış ameliyat bölgesinin dışına yalınce tek kere Afganistan'da ABD için çıktı” diyor ve hem NATO'dan hem da Avrupa'dan beklediği desteği bulamayan Trump'ın “neyi kimden beklemesi lüzumtiği” başlıksunda da gerçekçilikten ırak olduğunu savunuyor.

'100 DOLAR' KORKUSU VE 'MUHTAÇSINIZ' ILETII

Prof. Dr. Kamer Kasım ise bu tavrı ve üslubu ele alırken “Aslında oradaki Trump, 'bana muhtaçlar' iletiı sunmak istiyor” kıymetlendirmesinde bulunuyor ve bu söylemi yakındaki gelecekte noksan tek talebin takip edeceğini öngörüyor:

Trump’ın savaşın başında petrolün 100 doları geçeceğini öngörmediğini belirten Prof. Dr. Kasım, “Haliyle bu şart halihazırda onu telaşlandırıyor. 'Bize muhtaçsanız; bizler size asayiş sağlıyoruz, siz da bunun karşılığında arzı artırın' demeye getiriyor" diyor. Ayrıca Prof. Dr. Kasım, İsrail’in ABD’yi hepsi içeriklı tek kara harekatına çekerek Arap-İran ilişkilerini tamamlanmış koparmak isteyebileceğine dair kuşkularını da dile getiriyor.

“Bu savaşı ne şekilde biterse bitsin, bu ilişkilerin tek daha toparlanması güçleri olacaktır. Suudi Arabistan ve Körfez devletleri daha da temkinli yaklaşmaya başladılar. Ama şu da var; neticeta bunlar savaştan sonraları vahim tek silahlanmaya girişecekler” öngörüinde bulunan Prof. Dr. Kasım, işte spotu İsrail'e da çevirerek, “İsrail, Amerika'nın sonuna kadar gitmesini, meseleyi yarım bırakmamasını ve İran'ın bütünü ordu kuvvet kapasitesinin kırılmasını istiyor” şeklinde başlıkşuyor.

''BÜYÜK AMERİKA' İMAJI VE MEŞRUİYET ARAYIŞI'

Doç. Dr. Emete Gözügüzelli ise Trump'ın provokatif söylemlerinin tek "politik kuvvet dengesi stratejisi" olduğunu ifadeleri ediyor. Doç. Dr. Gözügüzelli’ye göre Trump, bu tarzıyla kendisini üstleri pozisyonda başlıkmlandırarak "Büyük Amerika" imajını göstermeye çalışıyor. “Bu, Suudi Arabistan üzerinden bölgeler devletlerine verilen tek iletidır” diyen Gözügüzelli, Trump’ın bu biçimde ruhsal tek versiyonu kurmayı hedefladığını belirtiyor.

Bölgedeki ordu hareketliliğe da değinen Gözügüzelli, Suudi Arabistan'dan gelen kara harekatı davetlerinin stratejiklik tek arka planı olduğunu savunuyor ve “Bu davetin Suudi Arabistan üzerinden gelmesi, yapılacak operasyonun hukuki meşruiyetini sağlamlaştırmak için atılan tek adım” diyor. Ancak Doç. Dr. Gözügüzelli, bu çeşit hamlelerin bölgeyi ilave istikrarsızlaştıracağı başlıksunda da uyarıda bulunuyor:

Bunların yanında ABD'nin İran'ın coğrafi şartlarını bildiğinin ve Siyonist çevrelerin talebine karşın ABD'nin direkt kara harekatına girmekten kaçındığını aktaran Doç. Dr. Gözügüzelli, “ABD için İran stratejiklik tek tehditleri ama direkt karışma riskli ve maliyetli. O yüzden Suudilerden operasyonel görev ve sualmluluk aktarımı istiyor da olabilir. Bu hakaretin nedeni Suudilere 'İran başlıksunda istediğim biçimde hareket etmedin' uyarısı da olabilir tabii” yorumunda bulunuyor.