10 milyar satırlık banka verisi radarda

Mithat Yurdakul - Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2025 vergiler gözetim programı içerikında 3.5 milyondan fazla mükellef mercek altına alındı. Bu içerikda 10 milyar satır banka verisi taranırken, her arasında biri tek mali hareket, para transferi ttesirkye alındı. 2025 yılı analizleri içerikında şimdiden 2.1 trilyon liralık ticaretleri hacmine malik 36 binden fazla yüksek riskli müessese belirlenirken, binlerce 700’den fazla değişik sektörde riskli mükellef bulundu. İncelemelerin yoğunlaştığı alanlar ise perakende ticaret, inşaat, imalat ve lojistik oldu.

Radara takılınca alarm!

Edinilen malumatye göre sistemleri belli kriterleri gördüğünde alarm veriyor. Vergi Denetim Kurulu’nun yaptığı ttesirklere göre, tek mükellefi yüksek riskli yapan veriler arasında, firma hesabına giren parayla beyan edilen hasılat arasındaki ayrım ve firma parasının devamlı olarak ortakların, yöneticilerin ve aile üyelerinin şahsi hesaplarına geçmesi mekan alıyor. Bu durumlarda alarma geçiliyor. Kripto para borsalarından gelen yüksek uyumlu transferler da ttesirkye takılıyor. Bir firma öz sektörünün çeşitlilik altındaki tek kar yağışı beyan ederken firma sahibi lüks arabalar, gayrimenkuller alıyorsa, bu çelişki sistemin radarına takılıyor. Ya da kripto para borsalarından yüksek uyumlu transferler geliyorsa ya da pos cihazı gelirleri ile beyanlar arasında muazzam farklar varsa, bunlar da riskler sinyalleri olarak görülüyor.

İşlemler ayıklanıyor

10 milyar satırlık banka verisi bağlı yapılan çalışmalar, 3.5 milyon mükellefin bütünü banka verilerinin sisteme yüklenmesiyle başlıyor. İlk adımda yapılan bilgi temizliği ile aylık ödemeleri, krediler, döviz alım satımları gibi 50’den fazla ticari olmayan yöntem ayıklanıyor. Bu biçimde geriye yalınce ticari etkinlik olma potansiyeli yüksek veriler kalıyor. Temizlenen veriler da duyarlı biçimde sınıflandırılıyor. Paranın kripto borsasından mı, tek ortaktan mı geldiği, buna karşılık nereye harcandığı gibi hareketler e-belge malumatleriyle eşleştirilerek bütünü noktalar birleştiriliyor.

Edinilen malumatye göre, 2024 yılını kapsayan ttesirklerde da 40 binlerce mükellef “yüksek riskli” olarak işaretlenirken, bu mükelleflerin yarattığı ticaretleri hacmi 2.9 trilyon TL’ye ulaştı. Yapılan çalışmalar sonrasında tahminen 18 binlerce mükellef, vergiler beyanlarını yeniden düzenlerken bu sayede devletin vergiler tabanı tekbaşına tek hamleyle hepsi 32 milyar lira genişledi. Binden fazla işletme, vergiler analizleri sayesinde 6.3 milyar liralık “zarar”dan 2.36 milyar liralık “kar”a geçti.

Gelir vergisinde beyanname rekoru

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca (GİB) yürütülen çalışmalarla, geçen yıllar elde edilen kazançlara yönelik tahminen 5.5 milyon vergiler beyannamesi verilerek rekor kırıldı, 401 binlerce mükellef da birinci defa beyanname verdi.

GİB verilerine göre, 2024 yılında 4.4 milyon ve geçen yıllar da tahminen 5 milyon beyanname verilirken bu yıllar verilen toplamı beyanname sayısı 2024 yılına kıyasla oran 24 artarak 5 milyon 457 binlerce ile rekor düzeye ulaştı. Beyan edilen toplamı hasılat vergisi matrahı 2023 yılında elde edilen gelirler için 669 milyar lira, 2024 yılında elde edilen gelirler için 1 trilyon 370 milyar lirayken bu yıllar 2 trilyon 355 milyar liraya yükseldi. Hesaplanan vergiler tutarı da 2023 yılı için 202 milyar lira ve 2024 yılı için 411 milyar lira olarak kayıtlara geçti. Bu tutar, geçen yıllar elde edilen kazançlara yönelik olarak da üçüncüsü senelik dehemmiyetde oran 247 artış göstererek 702 milyar liraya çıktı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek AA’ya, “2025 yılında elde ettikleri gelirlerini süresinde beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefler, pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname verebilir. Vergi adaleti ve umumi maliyesinin sürdürülebilirliği için gönüllüler uyum muazzam ehemmiyet taşıyor” dedi.